【Paylaşım】En çok öğrenmeniz gereken zamanda para kazanmayın

K12 eğitimi konusunda uzmanlaşmış bir eğitim kurumu buldum. Kurum, onun özgeçmişini inceledikten sonra onun işe alınmasına onay verdi. İşe başlamadan önce, lise yıllarında kendi masraflarıyla yurt dışına çıktığını ve ailesinin maddi durumunun iyi olduğunu öğrendim. O da sıradan insanlar gibi ne fakir ne de zengindi; bu yüzden neden para kazanmak istediğini pek anlayamadım. Daha sonra bana, sadece biraz ek para kazanmak istediğini söyledi. Başımı salladım ve onun işe başlamasını izledim. İlk ayda ders vererek ve notları düzenleyerek üç binin üzerinde para kazandı. Birkaç ay sonra beni yemeğe çıkardı ve yemek masasında bana mutlulukla şöyle dedi: “Bu paraların hepsini kendim kazandım, ailemden almadım. Üstelik bu altı ay boyunca derslerimi iyi verdiğim için yöneticiler maaşımı artırmayı düşünüyor.” Ders hazırlığının ne kadar zor olduğunu çok iyi biliyorum; iki saatlik bir dersin arkasında en az on saatlik çaba gerekiyor. Ona, o zaman * öğrenmek için hâlâ vaktin var mı diye sordum O, bunların önemli olmadığını söyledi. Bakın sınıf arkadaşlarımıza, benim gibi kendi kendine yeterli olan kaç kişi var? Sormaya devam ettim: Peki, ileride öğretmen olmak gibi bir hayat senin istediğin şey mi? O, elbette hayır dedi. Ben ekonomi okuyorum, ileride mutlaka bir yatırım bankasında çalışacağım ya da yatırım yapacağım; bu benim istediğim şey. Dedim ki, o zaman kazandığın para yeterli oldu, istifa etmen gerekiyorsa et, daha fazla direnme. Sonuçta bu senin istediğin şey değil, buna fazla zaman harcama. Başını salladı.

Daha sonra, söylediğim bu sözün işe yaramadığını fark ettim; çünkü yönetici hemen onun maaşını artırdı. Para cazibesi altında o da yarı zamanlı işler yaparak para kazanmaya devam etti ve bir kere yarı zamanlı işe başladıktan sonra üç yıl boyunca bunu sürdürdü. Her gün zamanının çoğunu işte geçiriyordu; sadece az bir kısmını derslerde ve kütüphanede harcıyordu. Zamanla, çıkış süreleri hayatının büyük bir bölümünü oluşturdu ve giriş süreleri ise neredeyse hiç kalmadı. Üçüncü sınıfın ikinci yarısına gelindiğinde, bir ayda 5000’in üzerinde para kazanabiliyordu. Ancak buna rağmen, en çok öğrenmesi gereken zamanda para kazanmayı seçti; her gün görünüşte meşgul ve yorucu bir hayat sürdü, fakat sonunda kendini mahvetti.

Mezun olduğu yıl, sınıf arkadaşları **, Amerika ve Makao’ya giderek ekonomi alanında faaliyet gösteren 500 büyük şirkette staj yaptılar. O ise bana hiçbir firmanın onu istemediğini söyledi. Neden diye sordum? O, onların hepsinin bazı sertifikaları ve deneyimleri olduğunu, benim ise olmadığını söyledi. Dedim ki, neden senin yok? Kafasını kaşıdı; sanki sebebini söylemekten utanıyordu ya da bunun yeterince açık olmadığını mı söylemek istiyordu? Sonra, çekingen bir şekilde, “Şimdi geri ödemeye hazırlanmak için hâlâ zaman var mı…” dedi. O yıllarda arkadaşları deli gibi ders çalışıyor, kütüphanelerde saatlerce vakit geçiriyor, alınabilecek tüm sertifikalar için canla başla hazırlanıyorlardı; o ise erken kalkıp geç dönüyordu. Çok para kazanmış olsa da, dört yıl boyunca en temel olan TOEFL ve IELTS sınavlarına bile girmedi.

Çalışkan gibi görünen bir hayat, dört yıllık üniversite hayatını mahvetti. Daha sonra mezun olduktan sonra hayalini kurduğu yatırım bankasına girmek yerine, üniversite yıllarından beri yarı zamanlı çalıştığı yerde tam zamanlı olarak işe devam etti. Bunun onun istediği yaşam tarzı olduğunu sanmıştım. Daha sonra onunla birkaç kez karşılaştım; benden başka bir iş bulmama yardım etmemi istedi, ancak alması gereken sertifikaların hiçbirini almamıştı, bu yüzden pek yardımcı olamadım. Onu her gördüğümde oldukça üzülüyorum; yolu daralttığından şikayet ediyor. Arkadaş toplantılarına katılmaya cesaret edemiyor; çünkü üniversiteye başladığında en zengin öğrenciydi. Şimdi ise arkadaşları sık sık yıllık milyonlarca dolar kazanan kişiler olarak karşısına çıkıyor, oysa o, para kazanmak zorunda olduğunun sonuçlarını sessizce kabullenmek zorunda kalıyor. Daha sonra onun sık sık şunu söylediğini duydum: En çok öğrenmesi gereken yaşta para kazanmayı seçmemek gerekir. Sonuçta, eğer yüksek lisansa gitmezseniz, üniversitenin dört yılı bilgi edinme açısından en yoğun dört yıl olmalıdır. Para kazanmak için ise önünüzde tüm hayatınız var. Ancak mezuniyet sonrası edindiğiniz bilgiler, para kazanma noktanızı, ilerleme hızınızı ve dünyaya nasıl baktığınızı belirler.

Birkaç yıl önce “Para kazanma amacıyla yapılan yarı zamanlı işler, en aptalca yatırımdır” başlıklı bir makale yazdım ve internette çok sayıda eleştiri aldım. Bazıları, yemek bile bulamayan yoksul ailelerin olduğunu ve onların para kazanmaya, yarı zamanlı işler yapmaya ihtiyaç duyduğunu göz ardı ettiğimi söyledi. Şunu söylemek istiyorum: Birincisi, eğer aileniz fakirse, o zaman daha da iyi ders çalışmalısınız*, burslar almalı, maddi destekler elde etmelisiniz. Hatta günümüzde fakir öğrencilere kredi vermek için özel olarak tasarlanmış birçok uygulama da var; bunun amacı, sizin ders çalışmanız gereken yaşlarda para kazanmak amacıyla yarı zamanlı işler yapmanızı engellemektir. Birçok yoksulluk, biraz zor iş yaparak düzeltilebilecek bir şey değildir; bu, uzun süreli öğrenme, bol miktarda okuma ve derin düşünmeyi gerektirir. Düşünce, hayatın yolunu değiştirir; kitap okumak ise değer katar. İkincisi, çoğu insanın sözde yoksulluğu, sadece yeni kıyafet alamamak, yeni telefon değiştirememektir. Eğer sadece arkadaşların bir şey satın aldığı için kendinizi onlarla kıyaslamak zorundaysanız, bunun hiç gerekli olmadığını bilmelisiniz. Her yeni kıyafet değer kaybeder, her yeni telefon modası geçer; ancak bilgiye yatırım yapmak ve kendine yatırım yapmak böyle değildir; bunlar sadece kişinin değerini artırır.

O zaman sormalısınız, yarı zamanlı iş yapmak yanlış mı oluyor? Bak, yine aşırıya kaçtın; para kazanmak amacıyla yapılan yarı zamanlı işler doğru değil. Üniversite dört yılı boyunca, özellikle kış ve yaz tatillerinde mutlaka yarı zamanlı iş yapmalı ve kesinlikle güvenilir bir iş bulmalısınız. Gerçek bir kurum size para vermeyebilir, ancak mutlaka iki şeyi yerine getirmelidir: 1. Bir şeyler öğrenebilmek ； 2. Size gerçek *raporunu gönderiyorum. Kuzenim film senaryosu yazma alanında eğitim alıyor; kış ve yaz tatillerinde başkalarına broşür dağıtıyor, eve döndüğünde çok yorgun oluyor. Bir keresinde onu ziyaret ettim ve benim onu övmemi istediğini söyledi. Ona sordum, söyle bana, broşür dağıtarak ne öğrenebilirsin? Herkes gönderebiliyorsa, o zaman üniversiteye neden gidiyorsun? Bölüm seçmek ne için? Soruya cevap veremedi, sonra da itibarını kaybetmekten korktu ve mırıldandı: Kollarımın gücünü geliştirebilirim. Ertesi gün istifa etti, birkaç gün sonra tekrar KFC’de tabak taşımaya gitti. Ona, bunun da kollarını güçlendireceğini sordum. Çok öfkeli bir şekilde bana sordu: “O zaman söyle bana, bunu da yapamam, şunu da yapamam, peki ne iş bulmalıyım!” Dedim ki, sinema öğreniyorsan bir prodüksiyon ekibi bulmalı, bir film şirketi bulmalı, onlara özgeçmiş göndermeli, hatta içeri girmek için bağlantılar bile aramalısın. Sadece bir yaz tatili; asıl mesele, okulların öğretmediği bazı şeyleri öğrenmeniz: Mesela insanlarla nasıl iş birliği yapılır, iyi bir senaryo nasıl geliştirilir, yapımcıların ve izleyicilerin hangi tür konuları sevdiği... O da dedi ki, peki para vermezlerse ne olacak? Ona öfkeyle baktım. Daha sonra yine bir film ekibine katıldı; bir yaz boyunca yönetmen ondan sette senaryoyu değiştirmesini istedi. Bu, senaryo yazımının en zor kısmıydı, çünkü sette senaryo değiştirmenin en büyük sorunu değişkenliklerdi: Bir aktör aniden içeri giriyor, bir sahne birden kullanılamaz hale geliyordu. O, çeşitli insanlarla konuşuyor, onların taleplerini ve görüşlerini dinliyordu; bir yaz boyunca bile birkaç kilo vermişti. Onun kesinlikle geri dönüp beni ona zarar vermekle suçlayacağını düşünmüştüm. Sonuçta yaz tatilinden döndüğünde bana şöyle dedi: Ağabey, gerçekten harikaydı. Biliyor musun, öğrendiğim bu şeyleri okulda hiç öğretmiyorlar. Üstelik bu süreçte kendimde bilmediğim bir sürü şey olduğunu fark ettim; önümüzdeki iki yıl içinde kesinlikle bu alanda çok çaba göstereceğim. Bir deneyim sonucunda ne istediğini anladı, yönü daha da netleşti; okulda öğretilmeyen şeyler öğrendi. Para olmasa da birincisi daha önemliydi. O zaman neden kanıtlamak gerekiyor? Çünkü yurtdışına çıkmaya karar verirseniz, bu kağıdın ne kadar önemli olduğunu anlarsınız.

Yani, gerçekten önemli mi? Çok önemli. Sayısız öğrencimiz okuldayken tatile çıkmayı, tatilden sonra ise tekrar okula dönmeyi ister; bu kötü döngü, belirsiz hedefler ve yetersiz öğrenme durumundan kaynaklanır. Üniversitedeki kış ve yaz tatillerimi hatırlıyorum; bazen sadece 20 gün kadar sürerdi. Yine de ya internetten gerçek bir iş bulurdum ya da kendimi geliştirmek için bir kursa kaydolurdum. Gençliğin hâlâ devam ettiğini ve keyif sürmek için bolca zamanın olduğunu sanmayın; aslında gençlik çok çabuk geçer, bir anda kaybolur. Kış ve yaz tatillerinde, boşa harcanacak bolca zaman yok.

O zaman biri sordu, şu an para kazanamıyorum, ebeveynlerimin maddi baskısının çok büyük olduğunu görünce içim acıyor. Aslında, ebeveynlerin senin ne kadar para kazanmanı istemedikleri var; onlar sadece iyi bir beceri edinmeni ve ileride kendi ayakların üzerinde durabilmeni istiyorlar. Ancak ileride daha iyi bir yol, daha yüksek bir başlangıç noktası ve daha geniş bir gelişme imkanı olursa, o zaman gerçekten anne babaya değer verilmiş olur. Bu yüzden, öğrenilmesi en gereken yaşlarda asla para kazanmayı seçmeyin. Şimdi canla başla para kazanıyoruz, ileride ise belki parasız kalabiliriz. Şimdi canla başla giriyorum, böylece ileride daha iyi bir gelirim olur. Gençliğimiz pişmanlık vermesin.

Neden kimse bana daha önce mantıklı açıklama yapmadı ki :(

Çok güzel yazılmış, peki kaç kişi bunu derinlemesine anlayabilir? Hayatın farklı yükseklikleri, kişinin izleyeceği yolun farklı olmasını belirler; gerçekçi yazı için teşekkürler.

En çok öğrenmem gereken zamanda ne para kazanamadım ne de iyi öğrenebildim diye korkuyorum*

Aslında çok da geç sayılmaz, en azından bir şey öğrenildi; sohbetlerde derin görünmek için bunu kullanabiliriz

Çok güzel yazılmış, aldım. Teşekkür ederim.