İleri gelen ve “geri adım atan” şirketler iyi şirketlerdir

Thread Content

M.S. 1722 yılında, büyük savaş başarılarıyla tanınan general Nian Gengyao’nun önerisi üzerine, Yongzheng İmparatoru Nuomin’i Shanxi valisi olarak atadı. Bu sırada Yongzheng İmparatoru’nun karşısında, yerel yönetimlerin devlet hazinesine ödemesi gereken vergilerin geri alınması sorunu vardı. Yeni tahta çıkan Yongzheng, yerel yetkililerin iş birliğini sağlayamıyor gibi görünüyor; bu yüzden hazine paralarını geri almak konusunda başlangıç noktası bulamıyor. Nuomin, kutsal iradeyi iyi biliyordu; Shanxi’ye geldikten sonra her yolu deneyerek ve çaba göstererek devlete olan borcu tamamen ödedi. İmparator Yongzheng çok sevindi, tüm ülkede Nuo Min’i övmek için emirler yayınladı ve ayrıca ona “dünyanın en iyi valisi” unvanını verdi. Mevcut söylem çerçevesine göre, Nomin ağacı “ilerici bir kişi” örneği olarak kabul edilmiş, tüm yerel yöneticiler Nomin’den örnek alarak devlete borçlu oldukları paraları iade etmeye teşvik edilmiştir. Ancak, bu mesele o kadar da basit değil. Yongzheng İmparatoru’nun güvendiği bir diğer bakan olan Tian Wenjing, daha sonra Nuo Min’i suçlamak için bir dilekçe sundu; Nuo Min’in bir yandan haksız yollarla vergi toplayarak hazinenin ihtiyaçlarını karşıladığını, diğer yandan da tüccarlardan alınan paraları hazinenin ihtiyaçlarını karşılamak için kullandığını iddia etti. Bu suçlama karşısında Yongzheng oldukça zor durumda kaldı. Yakın adamlarından Zhang Tingyu’ya sordu. Zhang Tingyu, Yongzheng’e daha önce tüm ülkede Nomin’in ödüllendirileceğini ilan ettiklerini, eğer şimdi de Nomin’i ele geçirirlerse elbette itibar sorunu olacağını hatırlattı. Yongzheng uzun süre düşündükten sonra, yine Tian Wenjing’i Jin’e göndererek durumu araştırmasına karar verdi. Sonuçta, Nuomin’in altındaki bürokratlarla “birlikte hareket ederek iç ve dış düşmanlarla iş birliği yaptığı” tespit edildi; bu durum Shanxi’daki hazine fonlarında 4 milyondan fazla lira eksikliğe neden oldu. Yongzheng öfkeyle dolup, Nuomin’i idam ettirdi. Hem hükümet hem de muhalefet şok oldu, çünkü Yongzheng, imparator olarak Nomin’e verdiği tüm ödülleri kendi eliyle iptal etti ve kendine sert bir tokat attı. Günümüz dilinde söylemek gerekirse, Nuomin’in suçları karşısında Yongzheng İmparatoru “boyun eğmeyi” tercih etti; kendi itibarı ve otoritesinin, devlet düzeni ve kurallardan çok daha az önemli olduğunu düşündü. Yüz kaybı anlık bir sorundur, Yongzheng ise uzun vadeli çözümler istiyor. İşte bu tür bir anlayış, Yongzheng’in günümüzde “çalışkan” olarak değerlendirilmesini sağlamıştır. Günümüzün gerçekleri her zaman tarihte benzer izlere rastlar; iş dünyası da böyledir. Youke Jun birçok girişimciyle temas kurdu; bunlar arasında zenginler listesinde yer alan ünlü isimler de vardı. Onların ortak bir özelliği var: İşletmenin büyüklüğüne veya girişimcinin statüsüne bakılmaksızın, uzun vadeli başarıya ulaşabilen işletmelerdeki bu girişimciler, gönüllü olarak “geri adım atmayı” bilirler. Bunu başarmak oldukça zordur. Mantık, Yongzheng’in Nuomin’i idam ettirmesi gibi; “geri adım atmak” kendi yüzüne vurmak demektir. Girişimciler, özellikle de kurucu olanlar, kendi işletmelerinde genellikle mutlak bir otoriteye sahiptirler. Altlarındakiler, ister istemez onların “bir sözü bin söze bedel” olan “büyük ve kutsal” imajını yaratırlar. Böyle bir ortamda, kendini eleştirmek ve hatalarını kabul etmek sıradan bir cesaret gerektirmez. Ancak, “geri adım atmak” aslında “zararı durdurmanın” dışa vurumudur. İşletmeler, hata yapmaktan korkmaz; hatta en büyük hatalardan bile korkmazlar. Korkulan şey, hatayı fark ettikten sonra hataları kabul etmemek, zararları sınırlamamak ve aksine girişimcinin itibarını korumaya çalışmaktır; bunun sonucunda ise riskler giderek artar ve hatta işletme için ölümcül bir krize yol açılabilir. Bu yüzden, girişimci arkadaşlar yeni bir iş veya proje hakkındaki görüşlerini ve önerilerini Youke Jun’dan istediklerinde, Youke Jun onlara her zaman bir soru sorar: Sizce bu iş ne zaman durdurulmalı ve daha fazla sürdürülememeli? Sonuç olarak, birçok kişi bu soruyu hiç düşünmemiş. Çünkü kendi işletmelerinde ve sistemlerinde başarı zaten bir alışkanlık haline gelmişti; geri adım atmayı hiç düşünmemişlerdi. Çin kültürü Batı kültüründen farklıdır; “Bir insan öldürülebilir, ancak aşağılanamaz” anlayışı, Batı kültüründeki “Anlamsız bir direniş için hayatını harcamama” ilkesiyle keskin bir tezat oluşturur. Bu derin kültürel etki, aynı şekilde Çin’in günümüzdeki iş dünyası üzerinde de etkili olmakta ve bu da birçok işletmenin yanlış yolda giderek daha da ilerlemesine neden olan ticari trajedilere yol açmaktadır. İşte bu yüzden, “geri adım atmak” Çin’in iş dünyasında son derece değerli bir ruh hali haline gelmiştir. Doğuya baktığımızda, Pasifik Okyanusu’nun ötesinde, IBM PC işlerini Lenovo’ya sattığında bile o hâlâ lider konumundaydı; sadece artık eskisi kadar kar getirmemeye başlamıştı. Çinli iş adamlarına göre bu, hata bile sayılmaz; ancak IBM kararlı bir şekilde geri adım attı ve üst konumundan geri adım attı. Çin’de bu, göğe çıkmak kadar zor. Çin’deki şirketler, özellikle de öne çıkan veya otoriter olan şirketler ve girişimciler “geri adım attıklarında”, daha da alkışlanmayı hak ederler. Örneğin, Liu Chuanzhi, yıllarca başarı elde edemeyen Rongke Zhidi’yi Rongchuang’a sattı; bu, bir tür “geri adım atmak” anlamına geliyordu ve Lenovo’nun gayrimenkul sektöründeki stratejik ve taktiksel açıdan tamamen başarısız olduğunu kabul etmek demekti. Lenovo’nun iç kültürünü iyi bilenler, Liu Chuanzhi’nin bu “geri adımı” atmış olmasının ne kadar zor bir şey olduğunu muhtemelen biliyordur. Daha da önemlisi, işlemin karşı tarafı yine Sun Hongbin’di. Liu Chuanzhi zamanında “zararı durdurdu” ve bunun karşılığında diğer, daha temel iş alanları için alan ve enerji kazandı. IBM, PC alanında geri adım attıktan sonra tüm enerjisini sistemsel çözümlere yöneltti ve hâlâ iyi karlar elde ediyor. Eğer bu şirketler geri adım atmaz ve inatla yoluna devam ederse, onları bekleyen tek şey fedakarlık kaderidir; elde edebilecekleri en fazlası ise “onurlu bir ölüm” olur. İş anlayışı ve etiğin en önemli ilkelerinden biri “pragmatizmdir”; bir işletmenin varlığı, gelişimi ve kârı karşısında, girişimcilerin geçici otoritesi ve itibarı önemsizdir. İyi ki günümüz Çin’inde artık daha fazla “geri adım atan” yeni girişimci var; yüz kaybını ön planda tutmayan bir iş ortamı sayesinde, Çin’in şirketleri ve ticari medeniyeti belki de daha aydınlık bir geleceğe sahip olabilir. Peki kim, öyle değil mi?