【Kaza Vaka Analizi】Petrokimya Şirketlerinde Yanık Kazalarının Müdahalesi ve Önlenmesi

Thread Content

Petrokimya üretim sürecinde, çok sayıda yüksek sıcaklıkta ortam ve yüksek sıcaklıktaki ekipman yüzeylerinin yanı sıra çeşitli kimyasal maddelerin bulunması nedeniyle yanık kazaları kolayca meydana gelebilir. Petrokimya üretim sürecinde, yangın, patlama, zehirlenme ve boğulma gibi durumlar genellikle öncelikli olarak kontrol edilmesi gereken kaza türleri olarak kabul edilir. Yanık kazalarının sonuçları ise genellikle çok ciddi olmaz; çoğu durumda sadece hafif ve sınırlı yanıklar meydana gelir ve özel bir müdahaleye gerek kalmadan kendiliğinden iyileşebilir. Bu yüzden bu tür kazalar insanların dikkatini çekmez. Ancak bu tür kazaların meydana gelme olasılığı oldukça yüksektir ve bazılarında yaralanmalar daha ciddi olur; erken dönemde tedavi edilmemesi veya yanlış tedavi edilmesi nedeniyle durum kötüleşebilir, bu da yaraların uzun süre iyileşmemesine, iyileştikten sonra ciddi skarların oluşmasına yol açar. Bu durum görünümü ve işlevleri etkiler, hatta hayatı bile tehlikeye atabilir. Bu nedenle, yanıklara da büyük ölçüde dikkat edilmelidir. Yanık kazası nedir? Yanık, alevlerden kaynaklanan yanıklar, yüksek sıcaklıktaki nesnelerden oluşan yanıklar, kimyasal yanıklar (asitler, alkali maddeler, tuzlar, organik maddelerin neden olduğu vücut içi ve dışı yanıklar) ve fiziksel yanıklar (ışık, radyoaktif maddelerin neden olduğu vücut içi ve dışı yanıklar) anlamına gelir; elektrik yanıkları ve yangınların neden olduğu yanıklar bu kapsamda değildir. Kimyasal maddelerle yanmış ciltte şişlik, renk değişikliği ve sıvı akışı görülür; dermis dokusu hasar görür ve durum ciddiyse iç organları etkileyebilir. Geniş alanlı yanıkları olan kişilerde, şiddetli ağrı ve yaradan büyük miktarda kan sızması nedeniyle enfeksiyonlar ortaya çıkabilir; ciddi durumlarda ise şok ve sepsis meydana gelebilir. Yanık hasarının derecesi, temas süresi ve temas enerjisiyle ilgilidir; temas süresi uzadıkça hasar daha şiddetli olur. Temas süresi kısa olduğunda yaralanma hafif olur. Temas enerjisi yüksekse, yaralanma da büyük olur. Temas enerjisi düşükse, yaralanma da az olur. Enerji ne kadar yoğunlaşırsa, yaralanma o kadar ciddi olur. Yanma kazalarının nedenleri: Üretim sırasında kullanılan yüksek sıcaklıkta olan maddeler veya ekipmanlardan kaynaklanan aşırı ısı; üretim ve kullanım sırasında karşılaşılan çeşitli yüksek sıcaklıkta olan maddeler (su, buhar, duman, yüksek sıcaklıkta olan maddeler vb.). Ekipmanlar, boru hatları, vanalar gibi basınca dayanıklı parçalarda sızıntı olması veya yalıtımın yetersiz olması durumunda yanma kazaları meydana gelir. Bu tür kazalar sıkça gerçekleşir ve olay aniden meydana geldiğinden işçilerin hazırlıklı olmalarına fırsat kalmaz; bu yüzden genellikle ciddi sonuçlar doğar. Kimyasal maddelerin salgıladığı kimyasal enerji, üretim sürecinde kimyasalların yanlış kullanılması veya yönetilmesi durumunda, insan vücudu bu kimyasallara maruz kaldığında yanıklara neden olabilir. Laboratuvar testleri sırasında kimyasal yanıklar da sık görülen güvenlik kazalarındandır. Yoğun asitler, yoğun alkali maddeler ve diğer tahriş edici maddelerin cilde veya gözlere sıçraması, ciltte ve gözlerde yanmalara neden olabilir. Vaka: 2008 yılında Şanghay’daki bir araştırma enstitüsünde bir doktora öğrencisi, perasetik asit kullandığı sırada koruyucu gözlük takmamıştı. Bunun sonucunda perasetik asit gözlerine sıçradı ve her iki göz de hasar gördü. Başka bir doktora öğrencisi ise trietil alüminyum kullanırken kazara maddeyi eline bulaştırdı; koruyucu eldiven takmadığı ve olaydan sonra hemen bol miktarda suyla yıkamadığı için sol elinin derisi ciddi şekilde hasar gördü ve deri nakli gerekti. Işık enerjisi, radyoaktivite gibi unsurların insan vücuduna verdiği yanıklar; örneğin bakım onarım işlemleri sırasında elektrikli kaynak kullanımı sonucu gözlerin kaynak alevi tarafından yanması gibi. Yanma kazalarının önlenmesi ★ Yüksek sıcaklıktaki üretim ortamları, ekipmanlardaki yüksek sıcaklıklı cihazlar ve boru hatlarındaki buhar yalıtım sistemleri için dış yalıtım önlemleri alınmalıdır. Operatörlerin sık sık geçtiği veya temas etme ihtimali olan bölgelerde, SH3047-93 “Petrokimya Endüstrisi İş Güvenliği ve Sağlığı Tasarım Standartları” gerekliliklerine göre, zeminden veya çalışma tezgahının yüksekliğinden 2,1 metre altında ve operasyon platformunun etrafından 0,75 metre içinde kalan, yüzey sıcaklığı 60°C’nin üzerinde olan ekipmanlar, borular, vanalar, flanşlar ile düşük sıcaklıklı ekipmanlar ve hatlar için yanık önleyici yalıtım önlemleri alınmalıdır. Asit-baz depolarının ağzı zeminden 1 metre veya daha yüksekteyse veya zemin seviyesindeyse, insanların içine düşmesini önlemek için etrafına koruma çitleri konulmalı ve üzerine kapak yerleştirilmelidir. ★ Ekipman yönetimini güçlendirin. Meydana gelen yanma kazaları analiz edildiğinde, ekipman arızaları nedeniyle ortaya çıkan sızıntıların insanlarda yanıklara yol açtığının büyük bir oranı oluşturduğu görülmektedir. Ekipman yönetimini güçlendirerek sızıntıların önlenmesi, yanma kazalarını engellemenin önemli bir önlemidir. İşletmeler, ekipmanların tasarımı, üretimi, satın alınması ve montajı süreçlerinin tamamında sıkı kalite güvence önlemleri uygulamalıdır; böylece ürün üretiminin tüm aşamalarında ekipman kalitesinin kontrol altında tutulması sağlanır. Ayrıca, günlük kontroller ve bakımlar da aynı derecede önemlidir; işletmeler, ekipmanların güvenli ve düzgün bir şekilde çalışmasını sağlamak için ekipman kullanımı ve bakımı konusunda sorumluluk sistemleri oluşturmalı ve güvenli işletim prosedürleri belirlemelidir. Deneyimler, çalışanların düzenli denetimlerinin sorunları ve kazaların belirtilerini zamanında tespit etmede en önemli araç olduğunu göstermektedir; işletmeler, çalışanların bu tür günlük denetimlerine yeterli önem vermelidir. ★ Konteynerin bakımı yapılmadan önce, sistemde bulunan sıvının tamamen boşaltıldığından ve basıncın sıfıra indirildiğinden emin olun ； Yüksek sıcaklıkta çalışan ekipmanları bakım yaparken, işlemlere ekipman soğuduktan sonra başlanmalıdır ； Acil onarım gerektiğinde eldiven giyilmeli ve özel koruyucu kıyafetler kullanılmalıdır. Vaka: 1 Ağustos 1996’da, bir şirketin fenol dewaxing tesisi devreye alınırken vananın kapağında sızıntı tespit edildi. Feng ve diğer kişilerin bu sorunu çözmesi için görevlendirilmesiyle, müdahale sırasında vananın kapağından sıcak su fışkırdı ve Feng’in her iki ayağı da yandı. Bunun sebebi, kapağı sökerken borularda basınç ve sıvı olup olmadığının kontrol edilmemesiydi. ★ İş yaparken konumunuza dikkat edin ve ortamın püskürebileceği yönlere uzak durun. Örneğin seviye ölçer kullanılırken, seviye ölçerin yanında durulmalıdır. Flanşları gevşetirken flanşın tam karşısında durmamalısınız; böylece kalan sıvının püskürerek insanlara zarar vermesi engellenir. Kazanın ateşlendiği sırada veya yanma istikrarsız olduğunda, alevlerin püskürerek insanlara zarar vermesini önlemek için gözetleme kapısı, kontrol kapısı veya yakıcı kontrol deliğinin tam karşısında durulmamalıdır. Kazanın gözetleme kapısını veya kontrol kapısını açarken yavaş ve dikkatli olunmalı, çalışanlar kapının arkasında durmalı ve her iki tarafa kaçış yollarını gözlemlemelidir. ★ Çalışanların işletim prosedürlerine ve güvenlik önlemlerine aşina olmaları, temas ettikleri kimyasal maddelerin fiziksel ve kimyasal özelliklerini bilmeleri, ayrıca kimyasal maddelerin insan vücuduyla teması sonucu oluşabilecek yanıklar ve bu yanıkların nasıl tedavi edileceği konusunda bilgi sahibi olmaları gerekmektedir. ★ Işık yanıklarını önlemek için, kazanın yanma durumunu gözlemlerken koruyucu gözlük takılmalı veya gözler renkli camlarla kapatılmalıdır ； Kaynak ve kesme işlemleri sırasında, kaynakçılar koruma gereksinimlerine uygun koruyucu yüz maskeleri ve kaynak gözlükleri kullanmalıdır ； İnşaat alanında, kendinize veya başkalarına yanık yaralanmaları oluşmasını önlemek için kaynak ve gaz kesme işlemlerinin güvenliğini veya izolasyonunu mümkün olduğunca sağlayın. ★ Bireysel korumaya büyük önem verin. Bireysel koruyucu ekipmanlar, çalışanların mesleki yaralanmalardan korunmasını sağlayan önemli araçlardır. Çalışanlar, iş sırasında karşılaştıkları mesleki tehlikeler göz önünde bulundurularak bu ekipmanları uygun şekilde kullanmalıdır. Tehlikeli kimyasallarla çalışılırken koruyucu iş kıyafetleri giyilmeli, koruyucu gözlükler veya yüz maskeleri takılmalı ve güvenli aletler kullanılmalıdır ； Yüksek sıcaklıkta çalışırken, mutlaka ısıya dayanıklı iş kıyafetleri ve ayakkabılar giyilmeli, ayrıca ısıya dayanıklı eldivenler ve güvenlik ekipmanları kullanılmalıdır ； Kimya laboratuvarlarında, gözlerin tahriş edici gazlardan zarar görmesini ve özellikle güçlü asitler, güçlü bazlar gibi kimyasalların gözlere sıçramasını önlemek için koruyucu gözlük takılmalıdır. Herhangi bir kimyasal maddeyi doğrudan el ile almak yasaktır. Kimyasal maddeler kullanılırken kaşık ve ölçü aletlerinin yanı sıra mutlaka kauçuk eldiven takılmalıdır. Deneyden sonra aletler hemen temizlenmeli ve eller sabunla derhal yıkanmalıdır. Vaka: 5 Eylül 2007 tarihinde saat 22:14’te, bir petrokimya şirketinin sülfürik asit bölümünde P404 numaralı asit dolaşım pompasının bakımı sırasında, sülfürik asit dolaşım tankında kaynama meydana geldi. Sülfürik asit, örnek alma kabından dışarı fışkırarak iş platformunda çalışan iki bakım teknisyenini ağır şekilde yaktı. Kazanın nedeni, her iki asit döngüsü pompasının da hasar görmesi durumunda, işletim prosedürlerine aykırı olarak kuru emiş döngü havuzuna V401’e nikotinik asit ve su eklenmesi ve ısıyı uzaklaştırmada gecikilmesi sonucu V401’de kaynama meydana gelmesiydi. Numune toplama kovasının bağlantı borusu doğrudan V401’in sıvı altına yerleştirilmiş olup, taşma ve püskürmeyi önleyecek tek yönlü valf gibi herhangi bir koruma önlemi bulunmamaktaydı. Bakım personeli işlem sırasında bütünleşik asit koruyucu kıyafet giymemiş, gözetim personeli de sahada bulunmamıştı; bu durum kazanın meydana gelmesine neden oldu. Isı yanıkları için acil müdahale: Sıcak su (buhar) yanıkları – İnsan vücudu sıcak su (buhar) ile yanındığında, soğutma amacıyla soğuk su veya buzlu su kullanılmalıdır. Hafif yanıklarda birkaç dakika, ciddi yanıklarda ise 30 dakika soğutma gereklidir. Kıyafetin bir bölümü yanmışsa, doğrudan kıyafetin üzerine su dökerek soğutulmalı; soğuduktan sonra kıyafet kesilerek veya çıkarılmalıdır. Yara yeterince soğuduktan sonra, enfekte bölge dezenfekte edilmiş gazlı bezle kapatılmalı ve tedavi uygulanmalıdır. Doktor teşhis koyana kadar enfeksiyonu önlemek için merhem sürülmemelidir. İyileşen bölgede iz kalmaması için ödemli kabarcıkları patlatmayın; doktorun önerilerine göre tedavi olun. Yangın yanıkları acil müdahalesi ★ İnsan vücudu yangın nedeniyle yandığında, alevleri söndürmek için o yerde yuvarlanma yöntemi uygulanmalıdır. Ateşin rüzgarın etkisiyle daha da şiddetlenmesini önlemek için aceleyle koşulmamalıdır. ★ Yanık bölgesini musluk suyuyla yıkayın veya ıslatın; tolere edilebildiği ölçüde su sıcaklığı ne kadar düşükse o kadar iyidir. Bir yandan, hızla soğutma sağlanarak yanık alanı azaltılır, ısıyun dokuların derin katmanlarına iletilmesi engellenir ve böylece yanığın derinliği hafifletilir ； Diğer yandan, yarayı temizleyerek ağrıyı hafifletebilir. Yanık yarasına, yanığın derinliğinin gözlemlenmesini ve değerlendirilmesini engelleyebilecek kırmızı cıva, mor merhem gibi renkli ilaçlar sürülmemelidir. Ayrıca, yara enfeksiyonu riskini azaltmak ve tedavi sırasında ortaya çıkabilecek zorlukları hafifletmek için diş macunu, yağlı merhemler gibi yağlı maddeler de yanık yarasına sürülmemelidir. Eğer kabarcıklar oluşursa, onları korumaya özen gösterin; enfeksiyonu önlemek için kabarcık derisini yırtmayın. Kimyasal yanıklar için ilk yardım: Kimyasal cilt yanıklarında, kişi hemen olay yerinden uzaklaştırılmalı, kirlenmiş giysiler, ayakkabılar ve çoraplar hızla çıkarılmalıdır. Ayrıca, zehirli maddelerin seyreltilmesi ve daha fazla hasarın oluşması ile yaradan emilmesinin önlenmesi için yara bölgesi 20 ila 30 dakika boyunca bol miktarda akan temiz suyla yıkanmalıdır (güçlü kimyasallar için bu süre daha uzun olmalıdır). Taze yaralara merhem veya kırmızı/ mor ilaç sürülmemelidir; kirli bir bezle de kaplanmamalıdır. Kimyasal göz yanıklarında mutlaka hızla akan temiz suyla yıkama yapılmalıdır. Yıkama sırasında göz kapakları açılmalı ve göz kapaklarının içinde kalan kimyasallar tamamen temizlenmelidir. Eğer yerinde yıkama ekipmanı yoksa, başı temiz su dolu bir kaba sokabilir, göz kapaklarını açarak göz küresinin ileri geri hareket ettirilmesiyle yıkanması sağlanabilir. Kalsiyum karbür veya kireç tozları göze kaçarsa, önce parafin yağı veya bitkisel yağ sürülmüş bir pamukla bu parçacıklar çıkarılmalı, ardından temiz suyla yıkanmalıdır.