Kömür kimyasallarının anahtarı, “kömür başı, su sonu” sorununu çözmektir”

Thread Content

Kaynak: Çin Kimya Endüstrisi Gazetesi Kömür kimya endüstrisinde sıkça kullanılan bir deyim “kömür başı, su sonu”dur; bu ifade, modern kömür kimya projelerindeki gazlaştırma teknolojisi ve su arıtma teknolojisinin “başı ve sonu”nu ifade eder ve kömür kimya projelerinin başarılı olup olmamasını belirleyen kritik unsurlardır. Yazarın öğrendiğine göre, ülkemizde tamamlanmış olan çeşitli kömür kimya endüstrisi projelerinin birçoğunda “kömür başı, su sonu” konusunda sorunlar yaşanmış; bu da projelerin tamamlandıktan sonra sürekli ve istikrarlı bir şekilde çalışamamasına, işletilmesinde zorluklar ortaya çıkmasına ve sıkıntılara düşmesine neden olmuştur. İşletmelerin kömür kimyasalları projelerini hayata geçirirken bu soruna büyük önem vermesi gerekmektedir. Öncelikle, “kömür başı”, kömür kimyasalları projelerinin nasıl ilerleyeceğine karar verir. Adından da anlaşılacağı gibi, kömür kimyasalları endüstrisi elbette kömürü hammadde olarak kullanır; yani kömürü tüketir. Gazlaştırma teknolojisi ise bu endüstrinin temel ekipmanıdır ve gazlaştırma fırını insanın “ağzı” ve “midesi”ne benzer. Ancak bir kömür kimya projesinde gazlaştırma fırını yanlış seçilirse, “fırın” ile “kömür” uyumlu olmaz, proje düzgün işleyemez ve sindirim sorunları yaşar; bu tür bir kömür kimya projesi sonunda istikrarlı bir şekilde çalıştırılamaz. Günümüzde yurt içinde ve yurt dışında geliştirilen çeşitli gazlaştırma fırınları bulunmakta ve herkes kendi açısından kendi fırınının en iyisi olduğunu iddia etmektedir. Ancak yazarın anladığı kadarıyla, her gazlaştırma fırınının kendine özgü özellikleri, avantajları ve dezavantajları vardır. En temel nokta ise, her gazlaştırma fırınının kendi “ihtiyaçlarına” uygun kömür türlerinin olmasıdır; eğer kömür türü gazlaştırma fırınına uygun değilse, en iyi fırın bile işe yaramaz. 　 Şu an ülkemizde inşa edilmiş kömür kimyasalları projelerinde karşılaşılan çeşitli sorunlar arasında gazlaştırıcı fırınlarla ilgili sorunlar en fazla görülen ve sonuçları en ciddi olanlardır. Örneğin, ülke içindeki bir kömür kimyasalları projesi, yabancı bir markaya ait gazlaştırıcılar kullanmaktadır. Bu tür gazlaştırıcıların gazlaştırma performansı oldukça iyidir; ancak “girdi malzemeleri” konusunda son derece seçicidirler ve yalnızca belirli standartlara sahip blok kömürleri kullanabilirler. Bu tür blok kömürlerin üretilmesi ise büyük miktarda artık kömürün ortaya çıkmasına neden olur ve bu artık kömürlerin değerlendirilmesi oldukça zordur. Bu nedenle, bu tür gazlaştırma fırınlarının kömür tüketim maliyeti çok yüksektir ve hatta bazı bölgelerde projenin kömür ihtiyacı hiç karşılanamamaktadır. Aslında, bazı işletmeler gazlaştırma fırını seçimine yeterli önem vermemiş, “fırın” ve “kömür” kombinasyonunu bilimsel ve dikkatli bir şekilde belirlememiştir. Bu durum, proje tamamlandıktan sonra gazlaştırma fırınının tam kapasiteyle sürekli ve istikrarlı bir şekilde çalışamamasına yol açmış ve böylece projenin ekonomik verimliliğini etkilemiştir. İkincisi, “Suwei”, kömür kimya endüstrisi projelerinin çevre koruma kalitesiyle ilgilidir. Kömür kimya endüstrisi projeleri, gazlaştırma sürecinde kömürü tüketmenin yanı sıra su da tüketir; bu da kömür kimya endüstrisinin su kaynaklarına bağımlı olmasının temel nedenidir. Sektörde herkesin bildiği gibi, kömür kimyasalları üretim tesislerinin kullandığı suyun tamamı kömürün gazlaştırılma reaksiyonuna katılamaz ve kaçınılmaz olarak önemli miktarda atık su oluşur; bu da atık su arıtımındaki “atık su sorununu” gündeme getirir. Şu an ülkemizde kömür kimya endüstrisi projelerinin çevre değerlendirme onayı için gerekli koşullardan biri, atık suların “sıfır atık” şeklinde bertaraf edilmesidir; yani proje ne kadar atık su üretirse üretsin, bunları dışarıya boşaltamaz. Projenin, atık suları geri dönüştürerek ve kullanarak tamamen kendisi tarafından işlemesi gerekmektedir. Ancak kömür kimyasallarının üretim sürecinde ortaya çıkan atık suların bileşimi oldukça karmaşık olduğundan, bunların arıtılması büyük teknik zorluklar ve yüksek maliyetler gerektirir. Şu anki aşamada, kömür kimyasalları projelerinin atık suların “sıfır atık” prensibiyle gerçekten bertaraf edilmesi için atık su arıtma teknolojileri yeterli değil ve arıtılmış suyun maliyeti de çok yüksek; bu yüzden işletmeler ağır bir yük altında kalıyor. Bundan anlaşıldığı üzere, “kömür başı su sonu” ifadesini kömür kimya projelerinin “Ren Du ikinci damarı” olarak nitelendirmek hiç de abartılı değildir. İşletmeler kömür kimya projelerine başlarken, “kömürün başı ve suyun sonu” sorununa kesin çözümler bulmalıdır. Aksi takdirde, proje başlatılmaz.