Hümlü asidin gübre ve toprak üzerindeki artırıcı iyileştirici etkisi

Thread Content

I. Azot gübresinin verimliliğini artırma etkisi: Azot gübreleri genellikle karbonat ve üre şeklindedir. Amonyak formundaki azotun özelliği dengesizdir ve kolayca uçar. Humik asit içeren gübrelerle karıştırıldığında, humik asidin karboksil ve fenolkarboksil gibi fonksiyonel grupları sayesinde güçlü bir iyon değişim ve adsorpsiyon kapasitesi oluşur; bu da amonyak formundaki azotun kaybını azaltır. Üre, amid formundaki bir azot gübredir; içerdiği azotun bitkiler tarafından emilebilmesi için üre bakterileri tarafından salgılanan üreaz enzimiyle parçalanarak amonyum karbonata dönüştürülmesi gerekir. Üre, kireçli topraklara uygulandığında, ürenin parçalanması sonucu oluşan amonyum karbonat da alkalinite nedeniyle buharlaşarak kaybolur; bu da üre gübresinin azot verimliliğinin düşük olmasının nedenlerinden biridir. Üreye humik asit eklenmesi, ürenin etkinliğini belirgin şekilde artırır. Birincisi, üreaz enziminin aktivitesini baskılayarak ürenin parçalanmasını yavaşlatır ve buharlaşmayı azaltır; ikincisi, humik asit üre ile kompleks oluşturabilir ve zamanla parçalanarak azot salar. Bu sayede ürenin gübre etkisi uzar. Aynı zamanda humik asidin biyolojik aktivitesi, bitkilerin kök gelişimini ve vücuttaki azot metabolizmasını teşvik ederek azotun emilimini artırır. II. Fosfor gübresinin verimliliğini artırma etkisi: Hızlı etkili fosfor gübresi toprağa ekildiğinde, çözünür fosfor kolayca toprak tarafından bağlanır. Asidik topraklarda fosfor esas olarak serbest demir ve alüminyum iyonları tarafından bağlanırken; kireçli topraklarda fosfor ise esas olarak kalsiyum tarafından bağlanır. Bu durum, hızlı etkili fosforun yavaş etkili veya hiç etkisiz fosfora dönüşmesine neden olur ve o sezondaki fosfor kullanım oranı sadece %10-20 olur. Hümlü asit bazlı gübrelerin kullanılması, toprağın suda çözünebilir fosforu bağlamasını engeller, hızla etki gösteren fosforun yavaş etki gösteren veya etkisiz hale gelmesini yavaşlatır. Ayrıştırılmış nitrohümlü asit, fosforun toprak içindeki hareket mesafesini artırarak köklerin fosforu emmesini teşvik eder. III. Potasyum gübresinin verimliliğini artırma etkisi: Humik asit, potasyum iyonlarını emip saklayabilen fonksiyonel gruplara sahiptir; bu sayede hem kumlu ve aşınmaya yatkın topraklarda suyla birlikte kaybolmasını engeller, hem de yapışkan topraklarda potasyumun bağlanmasını önler. Hümlü asidin bazı kısımları, humik asit gibi düşük moleküler ağırlıklı hümlü asitlerdir; potasyum silikatlar, potasyum feldispatları gibi mineraller üzerinde ayrıştırıcı etkiye sahiptirler. Böylece bu mineraller yavaşça parçalanır, potasyumun salınımı artar ve hızlı etkili potasyum miktarı yükselir. IV. Mikro gübrelerin verimliliği artırıcı etkisi: Toprakta önemli miktarda iz element bulunur, ancak bitkiler tarafından emilebilecek etkin kısım çok azdır. Hümlasik asit, çözünmeyen iz elementlerle kompleksleşme reaksiyonu gerçekleştirebilir ve böylece çözünürlüğü yüksek, bitkiler tarafından kolayca emilebilen hümlasik asit-iz element kompleksleri oluşur. Bu kompleksler, kökler veya yapraklar yoluyla emilim için uygundur ve bitkilerin emdiği iz elementlerin köklerden üst kısımlara, ayrıca bazı yapraklardan diğer yapraklara taşınmasını teşvik eder. V. Humik asidin toprağa dolaylı etkileri 1. Fiziksel etkiler 1) Toprak yapısını iyileştirme 2) Toprağın çatlamasını ve aşınmasını önleme. 3) Topraktaki su tutma kapasitesini artırarak kuraklığa karşı direnci yükseltir. 4) Toprağın rengini koyulaştırarak güneş enerjisinin emilimine yardımcı olur. 2. Kimyasal etkiler 1) Toprağın pH değerini düzenler. 2) Bitkilerin besin ve su emilimini iyileştirme ve optimize etme _ 3) Alkalik koşullarda doğal bir şelatlayıcı olarak metal iyonlarını kökler tarafından daha iyi emilmesini sağlama. 4) Bitki büyümesi için gerekli olan organik maddeler ve mineraller açısından zengindir. 5) Kök bölgesinde çözünür inorganik gübreler bulundurularak kaybı azaltılır. 6) Toprak katyon değişim kapasitesini artırır. 7) Besin elementlerini bitkiler tarafından kolayca emilebilecek hale getirmek. 8) Bitkilerin azot emilimini artırmak. 9) Fosforun Ca, Fe, Mg, Al ile reaksiyona girme olasılığını azaltarak, fosforun bitkilerin büyümesi için uygun bir şekilde var olmasını sağlar. 10) Topraktaki kalsiyum karbonattan CO2’nin salınmasına yardımcı olur ve fotosentez tarafından kullanılabilir.
11) İnce elementlerin neden olduğu bitki solgunluğunu azaltmaya yardımcı olur. 12) Topraktaki toksik maddelerin etkinliğini azaltmak. 3. Biyolojik etki 1) Topraktaki faydalı mikroorganizmaların büyümesini ve çoğalmasını teşvik eder. 2) Bitkilerin doğal direncini ve zararlılara karşı koyma yeteneğini artırır. VI. Humik asitlerin tarım üretimindeki kullanımı ve geleceği: Turba, linyit ve ayrışmış kömürde bulunan humik asitlere “kömür humik asitleri” denir. Bunlar, toprak organik maddelerinde bulunan toprak humik asitleriyle benzer yapıya ve özelliklere sahiptir; ayrıca toprak ve bitkiler üzerindeki etkileri de birçok açıdan benzerdir. Bu nedenle yabancı ülkelerde yıllardır turba, linyit, ayrışmış kömür gibi humik asitlerin ormancilik ve tarım üretimindeki kullanımına büyük önem verilmektedir.