Isıl işlem görmüş ana malzeme test plakaları konusu
Thread Content
Arkadaşlarla ısıl işlem görmüş ana malzeme numune plakaları konusunu tartışalım: Birim, 13MnNiMoR malzemeden bir kap üretti; gelen malzemenin ısıl işlem durumu “normalize + geri normalize” şeklindeydi. Kapak kısmı termo presleme yöntemiyle şekillendirildiğinden, ısıl işlem durumunun yeniden normale döndürülmesi gerekiyordu. Kapak şekillendirildikten sonra tekrar “normalize + geri normalize” ısıl işlemi uygulandı. Tüm cihazın kaynak sonrasında stres giderme ısıl işlemine (620°C) tabi tutulması gerekiyordu. Isıl işlem görmüş ana malzeme numune plakaları, malzemenin tüm ısıtma süreçlerini takip etti ve şu sonuçlar elde edildi: Kapak termo presleme işleminden sonra “normalize + geri normalize” işleminden geçirildikten sonra numune plakalarının mekanik özellikleri test edildi ve mukavemet değerleri gereklilikleri karşılıyordu. Ancak son stres giderme ısıl işleminden sonra numune plakaları tekrar test edildiğinde, çekme mukavemetinin ham malzemenin mukavemetine kıyasla 100 MPa azaldığı tespit edildi. Soru 1: Bence ısıl işlem için kullanılan ana malzeme numunesi olarak, işlevi yalnızca kullanılan malzemenin tedarik edildiği durumla uyumlu olup olmadığını kontrol etmektir. Yani kapak şekillendirildikten sonra “artı+geri” ısıl işlem uygulandıktan ve numune mekanik testlerden başarıyla geçtikten sonra görevini tamamlamış olur; sonraki ısı alma süreçlerini takip etmesine gerek yoktur (çünkü stres giderme ısıl işlemi malzemenin tedarik edildiği durumunu bozmaz). Yani, nihai gerilim giderme ısıl işleminden sonra test yapmaya gerek yok. Soru 2: Neden kapak, “doğru + geri” ısıl işleminden sonra malzemenin çekme mukavemetinde pek bir değişiklik olmazken, tamamen stres giderme ısıl işlemi (620℃) uygulandıktan sonra çekme mukavemeti 100 MPa’dan fazla azalır? Soru 3: Tüm işlem parametrelerinde bir sorun yokken, malzemenin çekme mukavemeti 100 MPa’dan fazla düşerse normal şekilde kullanılabilir mi? Eğer normal şekilde kullanılamazsa, nasıl geri getirilir?
Kişisel olarak ilk görüşünle oldukça aynı fikirdeyim. İkinci maddeyle ilgili olarak, malzeme tavlama işleminden geçtikten sonra çekme mukavemeti kaçınılmaz olarak azalır; ancak bu kadar çok azalacağı konusunda şüphelerim var. Tavlama sürenizin ne kadar olduğunu bilmiyorum; süre ne kadar uzun olursa, mukavemet o kadar fazla azalır. Üçüncü maddeye göre başka çare yok, sadece standartlara göre karşılaştırma yapabilirsiniz; standartlara uyanlar kullanılabilir, uymayanlar ise kullanılamaz. Yukarıdakiler tamamen kişisel görüşlerdir, sadece referans içindir!
Ham malzemenin tavlama sıcaklığının ne olduğuna bakmanız gerekir; aynı malzeme için farklı çelik fabrikalarında tavlama sıcaklıkları farklılık gösterir. Eğer tavlama sıcaklığınız temperleme sıcaklığını aşarsa, mukavemetin düşmesi kaçınılmazdır.