【Chuyển】Ba kỹ năng cơ bản của thư pháp

I. Khả năng điều khiển bút lông: Khả năng điều khiển bút lông chính là khả năng kiểm soát đầu mũi bút. Người xưa có câu: “Người giỏi viết chữ thì không kén bút.” ”Ý chính là nói rằng, những người có khả năng viết tốt (khả năng kiểm soát cây bút lông tốt), thì không quan tâm đến chất lượng của cây bút lông đó. Dù là loại bút lông nào, trong tay những người viết chữ giỏi thì cũng đều có thể được kiểm soát một cách tốt đẹp, giúp tạo ra những nét chữ đẹp và tuân theo các quy tắc về thư pháp. Các kiểu chữ khác nhau (kiểu chữ ở đây chỉ các dạng chữ tổng quát như chữ triện, chữ lệ, chữ khải, chữ hành, chữ thảo…) và các phong cách viết chữ (phong cách viết chữ là những dạng viết cụ thể có đặc điểm riêng, như phong cách viết của Yan, phong cách viết của Ou, v.v.) đều có những quy tắc riêng về cách vẽ nét chữ. Những quy tắc này thể hiện rõ nhất trong cách tạo hình các nét chữ. Yếu tố then chốt trong kỹ thuật vẽ chính là việc sử dụng đầu bút và cách điều chỉnh độ nhọn của lưỡi bút để tạo ra những nét vẽ chính xác. Đồng thời, người vẽ cần có khả năng biểu đạt phong phú và tạo ra những tác phẩm có vẻ đẹp thu hút. Kỹ thuật viết chính là kỹ thuật kiểm soát đầu bút. ““Chỉ có bút mềm mới tạo nên những nét vẽ kỳ lạ và độc đáo”. Cần phải biết cách tận dụng triệt để những đặc tính linh hoạt của lông bút, để tạo ra những nét vẽ chất lượng cao, đẹp đẽ và đa dạng. Đây là phần cốt lõi và quan trọng nhất trong các kỹ năng cơ bản của thư pháp.

II. Khả năng kiểm soát kỹ thuật sử dụng mực. Việc sáng tạo thư pháp chính là việc thể hiện hình dạng của các nét chữ thông qua việc sử dụng mực một cách khéo léo; từ đó mới có thể thể hiện được hình dạng chữ, cũng như trật tự và cấu trúc của bức tranh thư pháp. Do đó, vấn đề kiểm soát mực là một nội dung vô cùng quan trọng trong các kỹ năng cơ bản. Mực được dùng để viết lên giấy xuan; ở đây xuất hiện vấn đề về mối quan hệ giữa mực và giấy. Trong tác phẩm “Thư phổ” của Tôn Quá Đình, khái niệm “năm điều không hợp và năm điều hợp nhau” đã đề cập đến vấn đề này; đó chính là mối quan hệ giữa giấy và mực. ““Giấy mực tương phát” chính là yếu tố then chốt của kỹ thuật vẽ bằng mực. Cái gọi là “giấy mực hòa hợp” chính là việc độ đậm nhạt của mực phải tương xứng và hài hòa với khả năng thấm hút của giấy. Giấy có mức độ hấp thụ mực khác nhau, tùy thuộc vào độ ẩm và độ dày của nó. Khả năng hấp thụ nước của giấy càng cao, mức độ xuất hiện mực càng mạnh và nhanh; ngược lại, nếu khả năng hấp thụ nước kém, mức độ xuất hiện mực sẽ ít hơn và chậm hơn. Giấy dày in mực chậm, giấy mỏng in mực nhanh. Lượng nước trong mực càng nhiều thì mực sẽ chảy ra càng nhanh; ngược lại, lượng nước càng ít thì mực sẽ chảy ra càng chậm. Cần phải hiểu rõ về chất lượng của giấy và mực. Trong các kỹ thuật vẽ mực, bước quan trọng nhất chính là việc phun mực. Sự thay đổi các tầng màu của mực trong tác phẩm thư pháp hoàn toàn được thực hiện thông qua việc kiểm soát. Nó đòi hỏi người viết phải có khả năng kiểm soát tốc độ di chuyển của bút một cách chính xác, cũng như khả năng kiểm soát lượng mực trong bút. Bút đầy mực thì viết nhanh, bút khô mực thì viết chậm.

III. Khả năng kiểm soát cấu trúc tác phẩm. Kỹ năng kiểm soát cấu trúc của một tác phẩm bao gồm ba khía cạnh: thứ nhất là khả năng kiểm soát hình dạng của các chữ cái. Chữ có thể viết một cách gọn gàng, cũng có thể viết một cách lệch lạc; có thể to, cũng có thể nhỏ. Gọn gàng mà không cứng nhắc, linh hoạt mà vẫn giữ được hình dạng; to lớn mà không kém duyên, nhỏ bé mà không xấu xí. Thứ hai là khả năng điều phối dòng khí. Trong thư pháp chữ triện, chữ lệ, chữ khải, dòng chữ cần phải đồng đều và ngăn nắp, nhấn mạnh vào sự hài hòa và thống nhất; còn trong thư pháp chữ hành, chữ thảo, dòng chữ cần phải liền mạch và trôi chảy, đồng thời nhấn mạnh vào nhịp điệu và âm điệu. Đây là kỹ năng cần phải nắm vững và thể hiện một cách trọn vẹn trong việc điều hòa khí. Thứ ba là khả năng kiểm soát cấu trúc của toàn bộ tác phẩm, hay nói cách khác, là khả năng điều phối mối quan hệ giữa các dòng văn bản với nhau; đó chính là khả năng kiểm soát tổng thể cấu trúc của tác phẩm. Chữ triện, chữ lệ, chữ khải cần phải hài hòa thống nhất với nhau, đầu cuối phải tương ứng nhau. Được rồi, trong thư pháp cỏ, cần thể hiện một cách trọn vẹn các kỹ thuật như sự tương phản giữa các dòng chữ, việc nhường nhịn lẫn nhau, sự phối hợp giữa các dòng chữ, và cách xếp chúng xen kẽ với nhau.

Nói chung, việc tạo nên một bức tranh nghệ thuật có vẻ đẹp rõ rệt chính là dấu hiệu cho thấy người thợ viết chữ đã đạt đến mức độ chuyên nghiệp cao trong lĩnh vực nghệ thuật của mình. Thể thức của thư pháp cỏ sở hữu vẻ đẹp về hình thức lẫn tình cảm; nó có thể “thể hiện tình cảm, diễn tả niềm vui hay nỗi buồn”. Vì vậy, đây là một hình thức nghệ thuật thẩm mỹ cao cấp. Truyền rằng Nguyễn Thái Bình nói: “Viết chữ cỏ là điều khó nhất; ngòi bút tựa như rồng và rắn đang tranh nhau di chuyển trên giấy.” Người giỏi về kỹ thuật trình bày cần phải có kế hoạch rõ ràng trong đầu, thì mới có thể xử lý mọi tình huống một cách khéo léo. Như người ta thường nói: “Đọc sách hàng vạn cuốn, viết lách mới có được sự điêu luyện.” Điểm đáng quý trong kỹ năng viết chữ thảo của ông Tôn chính là: “Vừa thông minh khéo léo, vừa có sự phối hợp ăn ý giữa tâm trí và bàn tay; mỗi nét chữ đều được viết một cách cẩn trọng, và mọi hành động khi viết chữ đều có lý do rõ ràng.” ”

1. Về mặt bố cục, nguyên tắc là “vi phạm nhưng không vi phạm quy tắc, hòa hợp nhưng vẫn giữ được sự khác biệt”. Đầu tiên, Tôn Quá Đình đã đưa ra những yêu cầu rõ ràng về cách bố trí các yếu tố trong bố cục, từ góc độ tổng thể: “Vi phạm nhưng không vi phạm quy tắc, hòa hợp nhưng vẫn giữ được sự khác biệt.” ”““Vi phạm mà không phạm tội, hòa hợp mà không giống nhau” chính là biểu hiện thực sự của “vẻ đẹp trong sự cân bằng”. Điều này cũng chính là quy luật quan trọng nhất trong nghệ thuật trình bày chữ viết kiểu thảo: sự thống nhất trong sự đa dạng. Bố cục là một hình thức biểu hiện khách quan bên ngoài, bố cục nhấn mạnh vào hình dáng bề ngoài. Vẻ đẹp về hình thức chủ yếu nhấn mạnh vào sự tương phản giữa độ dày mảnh nét và hình dạng tròn vuông, nhấn mạnh vào sự khác biệt về kích thước của các thành phần cấu tạo nên tác phẩm cũng như sự chênh lệch giữa các đường thẳng và đường cong. Ngoài ra, còn nhấn mạnh vào sự khác biệt về độ đậm nhạt của màu mực, cũng như sự tương phản giữa các phần rõ nét và phần mờ ảo trong tác phẩm. Trước hết là sự thưa và dày; chữ thảo tràn ngập trang giấy như mây khói, tựa như những đỉnh núi kỳ vĩ trong mùa hè. Về mặt cấu trúc, cần có sự đa dạng, vừa thưa vừa dày. Thư pháp thảo của Tôn Quá Đình có thể được coi là kiểu thư pháp mà ở những chỗ trống thì có thể để ngựa chạy qua, còn ở những chỗ chặt thì không cho gió lọt qua được. ”(Lời của Đặng Thạch Như thời nhà Thanh) Tiếp theo là sự kết hợp giữa phần rỗng và phần đầy; dù là từ riêng lẻ hay cấu trúc tổng thể, cũng cần chú trọng đến sự tương sinh giữa hai yếu tố này, sao cho ở chỗ rỗng lại có yếu tố đầy, còn ở chỗ đầy thì lại ẩn chứa yếu tố rỗng. Yếu tố then chốt trong cách sắp xếp các yếu tố ảo và thực chính là những phần mang tính ảo. Cần sắp xếp các phần này một cách hợp lý, để tạo ra nhịp điệu mạnh mẽ, từ đó giúp tác phẩm trở nên có vẻ đẹp về mặt nhịp điệu. Một lần nữa là động và tĩnh. Trong chuyển động có sự yên tĩnh, trong sự yên tĩnh lại có chuyển động; cần phải kết hợp cả hai. Cuốn “Thư Phổ” này, ở phần đầu thì yên bình như dòng nước chảy nhẹ nhàng; đến giữa thì trở nên hùng vĩ và dữ dội; còn ở phần cuối thì lại trở về trạng thái yên bình. Trong toàn bộ cuốn sách này, sự kết hợp giữa yên tĩnh và động đậy luôn được thể hiện rõ. Cuối cùng là chính trực và hòa hợp ； Thư phổ” viết rằng: “Hủy bỏ các quy tắc về hình dạng vuông tròn, loại bỏ những quy định liên quan đến độ thẳng cong của đường nét. Không dùng thước kẻ để đo lường có thể khiến hình vuông và hình tròn vừa phải; bỏ qua các quy tắc liên quan đến dây móc cũng giúp cho đường thẳng và đường cong được hài hòa ； Uốn lượn và thẳng tắp, không chỉ đề cập đến các nét chữ trong thư pháp, mà còn là sự sắp xếp các dòng chữ trong bố cục. Hình vuông tích trữ sức tĩnh, hình tròn tích trữ sức động. Vương Tích Chi – “Bài thơ viết tặng bà Vệ Phu Nhân”

2. Việc điều hòa khí trong cơ thể cũng bao gồm yếu tố “khí cốt” và “vẻ đẹp duyên dáng”. Nếu muốn mọi thứ đều hoàn hảo, thì cần phải giữ vững “khí cốt”； Xương vốn đã có sẵn, rồi lại được bổ sung thêm sự mềm mại và mịn màng. ”Tôn Quá Đình đã chỉ rõ rằng trong cách sắp xếp các nét chữ trong thể chữ thảo, cần phải có yếu tố “khí chất” và “vẻ đẹp uyển chuyển”. Sự kết nối giữa các chữ với nhau chủ yếu phụ thuộc vào sự thay đổi về góc độ của các chữ so với nhau; có lúc chúng tỏa ra, có lúc lại co lại, tạo nên sự hài hòa lẫn nhau. Đôi khi, sức mạnh của các nét chữ được thể hiện qua việc dẫn dắt các nét chữ phía trên và phía dưới; đôi khi lại thông qua việc rút nhanh các nét chữ lại để giữ được sự cân bằng. Nhờ vậy, trên tờ giấy tĩnh lặng ấy, vẻ đẹp động được thể hiện rõ ràng. Việc viết chữ giúp những nét chữ đơn giản trở nên đẹp đẽ và giàu sức hấp dẫn. Điều này giúp con người có thể hiểu được vẻ đẹp ấy một cách logic; nói cách khác, vẻ đẹp mang tính cảm xúc của các nét chữ được thể hiện qua ngòi bút, còn vẻ đẹp mang tính logic thì được thể hiện trên tờ giấy. Trong một tác phẩm, cách điều phối dòng khí sẽ quyết định trực tiếp đến thành bại của cấu trúc tổng thể tác phẩm. Vận khí thể hiện qua khí vận. ““Tích họa thành chữ, tích chữ thành hàng, tích hàng thành bài” chính là những yếu tố cơ bản tạo nên cấu trúc của thư pháp thảo. Trong việc sắp xếp các yếu tố này, cuốn “Thư Phổ” cũng có những phương pháp riêng biệt: đó là thu hẹp khoảng cách giữa các hàng, mở rộng khoảng cách giữa các chữ, từ đó tăng thêm sức hút cho toàn bộ tác phẩm. Mỗi nét vẽ, mỗi hình dạng chữ đều là một phần của tổng thể tác phẩm, giúp cho toàn bộ tác phẩm trở nên hài hòa và thống nhất.

3. Ý tứ trong tác phẩm thể hiện được vẻ đẹp thanh thoát, duyên dáng, mạnh mẽ và thanh lịch. Nói chung, khả năng tạo ra một bức tranh nghệ thuật có vẻ đẹp rõ rệt chính là dấu hiệu cho thấy người thợ viết chữ đã đạt đến trình độ nghệ thuật cao. Thể thức của thư pháp cỏ sở hữu vẻ đẹp về hình thức lẫn tình cảm; nó có thể “thể hiện tình cảm, diễn tả niềm vui hay nỗi buồn”. Vì vậy, đây là một hình thức nghệ thuật thẩm mỹ cao cấp. Vì vậy, ông đưa ra yêu cầu tổng thể về vẻ đẹp trong cách sắp xếp các yếu tố nghệ thuật: “Phải khiến nó trở nên hùng vĩ nhờ vào sức mạnh của gió; phải làm cho nó trở nên duyên dáng nhờ vào vẻ đẹp thanh thoát của nó; phải tạo cho nó sức mạnh mạnh mẽ nhờ vào sự kiên cường; và phải làm cho nó trở nên thanh lịch nhờ vào sự điềm đạm của nó.” ”Bằng phong thái nghiêm túc để tạo nên vẻ oai nghiêm, bằng dáng vẻ duyên dáng để tạo nên sự dịu dàng, bằng lối viết khô khan để tạo nên sức mạnh, và bằng thái độ thanh thản để tạo nên vẻ thanh lịch. Vẻ đẹp của đường nét, cấu trúc, sắc mực và trật tự bố cục là những thành phần cấu thành nên vẻ đẹp tổng thể. Đây chắc chắn là một điểm nổi bật trong cách sắp xếp các nét chữ trong thể chữ thảo của Tôn Quá Đình. Đồng thời, đó cũng là nguồn cảm hứng tuyệt vời giúp các thế hệ sau nghiên cứu về cách sắp xếp các nét chữ trong thể chữ thảo.

Tôi đã mua một bộ bút lông, dự định luyện viết*, nhưng sau đó vì chữ viết quá xấu nên tôi bỏ cuộc. 。 。

Đây là một đề xuất rất hay. Hiện nay chúng ta hiếm khi luyện tập viết chữ nữa; huống chi là thư pháp. Trước đây đã có người đề xuất nên viết bằng tay hoặc sử dụng kỹ thuật thư pháp – đó đều là những gợi ý tốt, cần được khuyến khích. Hiện nay, các cuộc thi về thơ ca rất phổ biến, điều này cho thấy rằng những giá trị truyền thống vẫn xứng đáng được coi trọng.

Cảm ơn vì đã chia sẻ hào phóng! ！ ！ ！ ！ ！ ！ ！