Tehlikeli atıklar ve katı atıklar; tek bir kelime farkı binlerce hata anlamına gelir!

Thread Content

Metal atık sularından bakır, kalay, nikel gibi değerli metalleri çıkararak kar elde etmek amacıyla, son birkaç yıldır Dongguan şehrinin Daojiao kasabasındaki Fangyue Şirketi, bölgede büyük ölçekte metal atık sularını geri dönüştürerek değerli metaller elde etmiştir. Ancak ortaya çıkan ve zehirli olan bu büyük miktardaki tehlikeli atıkları, sıradan katı atıklar gibi muamele ederek fabrikada uzun süre biriktirmiştir. Bu durum hem çevre ekosistemini kirletmiş, hem de çevredeki sakinlerin sağlığını tehdit etmiştir. 2015 yılının sonunda, Fangyue Şirketi’nin sahibi Wei, yukarıda belirtilen eylemler nedeniyle Dongguan Birinci Halk Mahkemesi’nde sanık oldu. Savcılık, Fangyue Şirketi’nin eylemlerinin “Çevre Kirliliği Suçlarına İlişkin Yüksek Mahkemelerin Yorumu”nun birinci maddesinde yer alan “Üç ton ve üzeri tehlikeli maddelerin yasa dışı şekilde deşarj edilmesi, dökülmesi veya imha edilmesi” hükmünü ihlal ettiğini düşünmektedir. Bu durumun “ciddi çevre kirliliği” olarak değerlendirilmesi gerektiği ve çevre kirliliği suçu kapsamında cezalandırılması gerektiği belirtilmektedir. Wei’ye on ay hapis cezası ve on bin yuan para cezası verildi. Wei, mahkemede suçunu kabul etti ve onu bekleyen şey, yasanın öngördüğü ceza olacak. Herkesin bildiği gibi, tehlikeli atıkların yanlış şekilde bertaraf edilmesi çevre üzerinde ciddi etkilere neden olur. “İki Yüksek Mahkeme”nin ilgili yargısal görüşlerini yayınlamasından bu yana, ülke genelindeki birçok atık üreten işletme, yerel çevre koruma birimleri, katı atık test ve analiz kuruluşları ile uzmanlaşmış yönetim kuruluşlarıyla olan günlük iletişimini aktif bir şekilde güçlendirmiş, ilgili bilgileri zamanında toplamış ve yönetim çabalarını sürekli artırmıştır. Ancak gördük ki, uygulamada birçok şirket, tehlikeli atık yönetimiyle ilgili konuları ele alırken oldukça temkinli davranmaktadır. Tehlikeli atıklar ile normal katı atıklar arasındaki farkı da tam olarak bilmemektedirler; hatta birçok kişi, bilgisizce yanlış işlemler yaparak suçlu duruma düşeceğinden endişe etmektedir. Atık üreten işletmelerle ilgili endişelere yönelik olarak, özellikle “Katı Atıkların Çevreyi Kirlenmesinin Önlenmesi Yasası”nı inceledik. Bu yasanın ilgili hükümlerine göre, tehlikeli atıklar, “Liste”de yer alan veya **belirlenen tehlikeli atık tanıma kriterleri ve yöntemleri uyarınca tehlikeli özelliklere sahip olduğu tespit edilen katı atıklardır. Uygulamada, çevre koruma departmanları bir işletmenin saldığı, döktüğü veya bertaraf ettiği maddelerin tehlikeli atık olup olmadığını belirlerken öncelikle “Liste”ye göre bu maddenin listede yer alan maddelerden biri olup olmadığını tespit eder. Eğer madde liste içinde yer almıyorsa, o zaman **tehlikeli atık tespit standartları ve yöntemleri** kullanılarak bu maddenin tehlikeli özelliklere sahip olup olmadığı belirlenir; aynı zamanda maddenin katı atık olup olmadığı da tespit edilir. Tehlikeli atıklar ve katı atıklara gelince, her ne kadar kelime anlamı olarak aralarında sadece bir harf farkı olsa da, gerçek teşhis ve işleme süreçleri arasında büyük farklar vardır! Öğrendiğimize göre, genel katı atıklar için işletmeler, ilgili bilgileri yerel çevre koruma birimlerine sağladıktan sonra yasal olarak bunları kendileri depolayabilir, taşıyabilir ve imha edebilirler ； Tehlikeli atık olarak belirlendikten sonra, işletmelerin bunları ilgili işleme yetkisine sahip kuruluşlara zararsız hale getirilmek üzere teslim etmeleri gerekir ； Ayrıca, işletmelerin tehlikeli atıkları ve normal katı atıkları usulsüz bir şekilde bertaraf etmeleri durumunda uğradıkları cezalar da farklıdır; her ikisi için de farklı yasal hükümler uygulanmaktadır. Gerçek uygulamada, tehlikeli atıkların tanımı meselesi, atık üreten birçok kişinin en büyük baş ağrısına neden olmaktadır. Bazı uzmanlar, mevcut “Liste”nin hazırlanmasında esas olarak tehlikeli atık üretim kaynaklarına ve ilgili sektörlere dayanılması nedeniyle oldukça geniş tanımların kullanıldığını, bunun da tehlike özellikleri olmayan bazı katı atıkların sık sık “tehlikeli atık” olarak yanlış sınıflandırılmasına yol açtığını ve bu durumun işletmeleri endişelendirdiğini belirtiyor. **Petrol Kimya Endüstrisi Birliği’nin Uluslararası İlişkiler ve Yabancı Şirketler Komitesi, bu konuyu incelemek üzere özel olarak bir katı atık çalışma grubu oluşturmuştu. Çalışma grubunun kaydettiği bir vaka, şirketin iddialarını doğrulamaktaydı: Ülkenin bir boya şirketi, atık sularını arıtırken sıklıkla flokeleşmiş reçineler üretmekteydi; bu maddeler üretim kaynağına ve sektöre göre tehlikeli atık olarak sınıflandırılıyordu, ancak Avrupa ve Amerika’da bu tür maddeler normal katı atık olarak kabul edilmektedir. Şirket, testlerin yapılması için yetkili bir kuruluşa başvurdu ve elde edilen sonuçlar, “Tehlikeli Atıkların Tanımlanması Standartları – Genel Kurallar”da (kısaca “Genel Kurallar”) belirtilen tehlikeli özelliklere sahip olmadığını gösterdi. Ancak “Genel Kurallar”a göre, “Liste”de yer alan her türlü atık tehlikeli atık olarak kabul edilir ve bu nedenle tehlikeli özelliklerin tespit edilmesine gerek yoktur ； Yalnızca yıldız işareti bulunan katı atıklar yeniden değerlendirilebilir; bu tür katı atıklar “Liste”de yıldız işareti taşımadığı için yerel katı atık merkezleri yeniden değerlendirmeyi kabul etmemektedir. Elbette, katı atıkların tanımlanması da her zaman kolay olmuyor. Atık yönetimi projesi ekibinden bir üyenin açıklamalarına göre, şu an ülkenin çeşitli bölgelerindeki tanıma süreçleri ve ilgili kurallar yeterince mükemmel ve şeffaf değil; bu da atık tanıma işlemlerini zorlaştırıyor. Bir tanıma sürecinin tamamlanması en az yarım yıl, en fazla ise bir yıldan fazla sürüyor. Kurallara uyan bazı işletmeler, tehlikeli atıkları değerlendirme amacıyla kullanmaz veya bunu yapmaya cesaret edemez; bu da bazı değerli tehlikeli atıkların etkili bir şekilde geri dönüştürülmesini engeller. Diğer yandan, tehlikeli atıklar ile katı atıklar arasındaki belirsiz ayrım sınırı, atık üretenler için daha fazla kirlilik kontrolü maliyeti anlamına gelmektedir. Üretilen atığın tehlikeli atık mı yoksa katı atık mı olduğu belirlenemediğinde, olası yasa dışı faaliyetlerden kaçınmak için atık üretenlerin ilgili atıkları tehlikeli atık işleme gerekliliklerine göre bertaraf etmeleri en iyisidir. Peki, genel katı atıklara kıyasla tehlikeli atık işleme konusunda hangi özel gereklilikler vardır? Atık bilgi bankasını incelediğimde, genel endüstriyel atıkların bertaraf edilmesi için herhangi bir yetkinlik gerektirmediğini ve ayrıntılı sınıflandırma işlemine de gerek olmadığını gördüm ； Tehlikeli atıklar ise tehlikesiz atıklarla karıştırılarak saklanamaz. Tehlikeli atıkların toplanması ve saklanması, bu atıkların özelliklerine göre sınıflandırılmalıdır. Özellikleri birbirine uymayan ve güvenli şekilde işlenmemiş tehlikeli atıkların karıştırılarak toplanması, saklanması, taşınması ve imha edilmesi yasaktır. Tehlikeli atıkların depolanmasında **çevre koruma standartlarına uygun koruyucu önlemler alınmalı ve bir yılı aşmamalıdır ； Sürenin uzatılması gerçekten gerekliyse, bu durumda orijinal işletme iznini veren çevre koruma idari yetkili makamından onay alınmalıdır ； Yasalarda ve idari yönetmeliklerde ayrıca hüküm bulunması durumu hariç. Katı atıkları toplayan, depolayan, taşıyan, kullanan ve imha eden kurumlar ve bireyler, kirliliğin önlenmesi amacıyla saçılma, kaybolma, sızıntı veya diğer çevre kirliliği önleme tedbirleri almak zorundadır ； Katı atıkların izinsiz olarak dökülmesi, yığılması, terk edilmesi veya saçılması yasaktır. Ayrıca, tehlikeli atıkların toplanması, depolanması ve imhası ile ilgili faaliyetlerde bulunan işletmelerin, ilçe düzeyindeki veya daha üst düzeydeki halk **çevre koruma idari yetkili makamlarından işletme lisansı almak için başvurmaları zorunludur ； Tehlikeli atıkları kullanarak iş yapan birimler, işletme lisansı alabilmek için Devlet Konseyi’nin çevre koruma sorumlu idari organına veya il, özerk bölge ve doğrudan yönetilen şehirlerin halkın **çevre koruma sorumlu idari organlarına başvurmak zorundadır. Özel yönetim yöntemleri Devlet Konseyi tarafından belirlenir. Ülkemizin yasaları ayrıca, işletme lisansı olmadan veya işletme lisansındaki hükümlere uyulmaksızın tehlikeli atıkların toplanması, depolanması, kullanılması ve imha edilmesine ilişkin faaliyetleri kesin olarak yasaklamaktadır.