استاندارد «روش تعیین خطرات جدی آتشسوزی» GA653-2006، اشتراکگذاری
Thread Content
«روش تعیین خطرات جدی آتشسوزی» GA653-2006۱. دامنه
این استاندارد، اصول تعیین خطرات جدی آتشسوزی را مشخص کرده و روشهایی برای تشخیص این خطرات ارائه میدهد. این استاندارد برای تعیین خطرات جدی آتشسوزی که در ساختمانهای صنعتی و مسکونی مورد استفاده (از جمله پروژههای زیرساختهای دفاع هوایی مردمی) و مکانهای مرتبط، به دلیل نقض یا عدم رعایت مقررات آتشنشانی ایجاد شدهاند، کاربرد دارد. ۲. اسناد مرجع استاندارد: مفاد مندرج در اسناد زیر، از طریق استناد به این استاندارد، به مفاد این استاندارد تبدیل میشوند. در مورد اسناد مرجع که تاریخ مشخصی دارند، تمامی ویرایشهای بعدی آنها (به جز اصلاحیههای مربوط به اشتباهات) یا نسخههای بازنگریشده، در این استاندارد قابل استفاده نیستند؛ با این حال، از طرفینی که قصد دارند بر اساس این استاندارد توافق کنند، خواسته میشود که بررسی کنند آیا میتوانند از جدیدترین نسخههای این اسناد استفاده کنند یا خیر. در مورد اسناد مرجع که تاریخ مشخصی ندارند، جدیدترین نسخه آنها برای این استاندارد معتبر است. GB/T 5907 اصطلاحات پایه آتشنشانی، بخش اول؛ GB 12268 فهرست نام کالاهای خطرناک؛ GB 13690 طبقهبندی و نشانهگذاری کالاهای خطرناک رایج؛ GB/T 14107 اصطلاحات پایه آتشنشانی، بخش دوم؛ GB 50045 استانداردهای طراحی ساختمانهای مسکونی بلندمرتبه از نظر مقابله با آتش؛ GB 50067 استانداردهای طراحی پارکینگها، کارگاههای تعمیر خودرو و سایر مکانهای مرتبط؛ GB 50074 استانداردهای طراحی انبارهای نفت؛ GB 50084 استانداردهای طراحی سیستمهای آتشخاموشی خودکار؛ GB 50116 استانداردهای طراحی سیستمهای هشداردهنده خودکار در برابر آتش؛ GB 50156 استانداردهای طراحی و ساخت ایستگاههای سوختگیری خودرو؛ GB 50157 استانداردهای طراحی مترو؛ GB 50222 استانداردهای طراحی تزئینات داخلی ساختمانها از نظر مقابله با آتش؛ GBJ 16 استانداردهای طراحی ساختمانها از نظر مقابله با آتش.
۳. اصطلاحات و تعاریف: اصطلاحات و تعاریف مشخص شده در استانداردهای GB/T 5907، GB 12268، GB 13690، GB/T 14107، GB 50045، GB 50067، GB 50074، GB 50084، GB 50116، GB 50156، GB 50157، GB 50222 و GBJ 16، همچنین اصطلاحات و تعاریف زیر، در این استاندارد نیز معتبر هستند. ۳.۱ خطرات جدی آتشسوزی: عوامل ناامنی مختلفی که در نتیجه نقض قوانین و مقررات مربوط به ایمنی در برابر آتشسوزی به وجود میآیند؛ این عوامل میتوانند منجر به وقوع آتشسوزی یا افزایش خطرات ناشی از آتشسوزی شوند، و در نتیجه میتوانند باعث بروز حوادث آتشسوزی بسیار جدی و پیامدهای جدی از نظر اجتماعی شوند. ۳.۲ فضاهای سرگرمی عمومی: فضاهای داخلی که دارای کارکردهای فرهنگی و سرگرمی، ورزشی و تفریحی هستند و برای عموم مردم باز هستند. شامل سالنهای سینما، سالنهای نمایش ویدیو، تالارهای برگزاری رویدادها و مکانهای پخش فیلم، سالنهای رقص و کارائوکه و سایر مکانهای سرگرمی مرتبط با رقص و آواز، کلوپهای شبانه، کافههای موسیقی، بارها و رستورانهایی که دارای عملکرد سرگرمی هستند، مکانهای بازی و تفریح، سالنهای بولینگ، پیستهای اسکیت، سونا و سایر مکانهای سرگرمی، ورزشی و تفریحی، و همچنین مکانهای ارائه خدمات اینترنتی. ۳.۳ مکانهای پرجمعیت: فضاهای داخلی که در آنها افراد در تعداد زیادی گرد هم میآیند. مانند: هتلها، رستورانها و سایر مکانهای اقامتی، مکانهای غذاخوری، فروشگاهها، بازارها و سوپرمارکتها، ورزشگاهها، سالنهای نمایشگاهی و موزهها، مراکز معاملات مالی و اوراق بهادار، مکانهای تفریحی عمومی، ساختمانهای بخشهای درمانی و بیمارستانها، ساختمانهای مخصوص سالمندان، مهدکودکها و کودکستانها، ساختمانهای آموزشی، کتابخانهها و خوابگاههای دانشآموزان، اتاقهای مطالعه کتابخانههای عمومی، سالنهای انتظار ایستگاههای مسافربری، بنادر و فرودگاهها، کارخانههایی که جمعیت زیادی در آنها کار میکنند و خوابگاههای کارکنان. ۳.۴ مکانهای مواد شیمیایی قابل اشتعال و منفجره: مکانهایی که در آنها مواد شیمیایی قابل اشتعال و منفجره تولید، ذخیره یا توزیع میشوند؛ این مکانها شامل کارخانهها، انبارها، مخازن (مناطق ذخیرهسازی)، فروشگاههای تخصصی، ایستگاهها و بنادر ویژه، ایستگاههای ذخیرهسازی گازهای قابل اشتعال، ایستگاههای پرکردن مخازن، ایستگاههای تنظیم فشار، ایستگاههای تأمین، ایستگاههای سوختگیری و گازرسانی و غیره میباشند. ۳.۵ مناطق عملیاتی خودروهای آتشنشانی بلندپرواز: مناطقی در نزدیکی ساختمانها که برای پارک خودروهای آتشنشانی بلندپرواز و انجام عملیاتهای خاموشسازی و نجات در آنها استفاده میشود. ۳.۶ مکانهای مهم: مکانهایی که وقوع آتشسوزی میتواند باعث پیامدهای اجتماعی و خسارات اقتصادی جدی شود. مانند: **ادارات، مراکز کنترل تأمین آب، برق، گاز و گرمایش در شهرها، ساختمانهای رادیو، تلویزیون، پست و مخابرات، نیروگاهها، موزهها، آرشیوها و مکانهای حفاظتشده از نظر فرهنگی در سطح استانی و بالاتر، تأسیسات مهم ساختمانی در مراکز تحقیقاتی، و متروهای شهری.** ۴. اصول کلی
۴.۱ تعیین خطرات جدی آتشسوزی باید بر اساس شرایط واقعی، با استفاده از روش تعیین مستقیم یا روش تعیین جامع، و مطابق با رویهها و مراحل مشخص، انجام شود. ۴.۲ در صورتی که موارد آن مطابق با هر یک از بندهای فصل ۵ باشد و مطابق با مقررات بند ۴.۵ نباشد، باید مستقیماً به عنوان خطر جدی آتشسوزی تلقی شود. ۴.۳ در صورتی که موارد مربوط به هر یک از بندهای فصل ۵ رعایت نشده و شرایط مذکور در بند ۴.۵ نیز برقرار نباشد، باید بر اساس نوع مکان و عوامل تعیینکننده خطرات جدی آتشسوزی، مطابق با بند ۶.۳ ارزیابی جامع انجام شود. مواردی که مطابق با یکی از شرایط ذکر شده در بند ۶.۲ هستند، باید به طور جامع به عنوان خطرات جدی آتشسوزی تلقی شوند. ۴.۴ در مورد خسارات مالی احتمالی ناشی از آتشسوزی، باید بر اساس نوع مکان، شرایط خاص عواملی که خطر آتشسوزی جدی را ایجاد میکنند، وسعت محلی که ممکن است در آن آتشسوزی رخ دهد، همچنین ارزش اقلام، تحلیل و ارزیابی جامعی انجام شود. ۴.۵ هر یک از موارد زیر را نمیتوان به عنوان خطر جدی آتشسوزی در نظر گرفت: الف) مواردی که میتوان فوراً آنها را اصلاح کرد ； ب) به دلیل اصلاح **استانداردها (به جز مواردی که در قوانین و مقررات به طور صریح پیشبینی شده است)** ； ج) خطرات جدی آتشسوزی از نظر فنی بر اساس قانون بررسی شده و اقدامات فنی لازم نیز انجام گرفته است ； د) وقوع آتشسوزی به تنهایی نمیتواند منجر به پیامدهای یک حادثه آتشسوزی بزرگ یا تأثیرات جدی اجتماعی شود. ۴.۶ رویه تشخیص خطرات جدی آتشسوزی: الف) انجام بازرسی میدانی برای تأیید، و دریافت تصاویر و اسناد مربوطه ； ب) برگزاری بحث گروهی برای تصمیمگیری، و تعداد شرکتکنندگان نباید کمتر از ۳ نفر باشد ； ج) در مورد مسائل فنی پیچیده و دشوار که تشخیص خطرات جدی آتشسوزی بر اساس این استاندارد دشوار باشد، سازمان آتشنشانی و امنیت عمومی باید متخصصانی را گرد هم آورده و یک گروه کارشناسی تشکیل دهد تا ارزیابی فنی انجام شود. گروه کارشناسی باید از مقامات مسئول در صنعت مربوطه، نهادهای نظارتی و کارشناسان فناوریهای آتشنشانی محلی تشکیل شود و تعداد اعضای آن نباید کمتر از ۷ نفر باشد ； د) در جلسات بحث گروهی یا ارزیابیهای فنی توسط کارشناسان، صاحبان ساختمان و نهادهای مدیریتی و استفادهکننده که درگیر منافع هستند، میتوانند در بحثها شرکت کنند، اما نباید وارد گروه کارشناسان شوند ； ه) بحثهای گروهی یا ارزیابیهای فنی توسط کارشناسان، باید منجر به نتایج قطعی شوند تا به عنوان مبنایی برای تشخیص خطرات جدی آتشسوزی مورد استفاده قرار گیرند. نظر نهایی مبنی بر تشخیص خطر جدی آتشسوزی باید با رأی بیش از ۲/۳ از کارشناسان به تصویب برسد ； و) بحثهای گروهی و ارزیابیهای فنی توسط کارشناسان، باید راهکارهای منطقی و قابل اجرا برای اصلاحات و همچنین مهلتهای لازم را پیشنهاد کنند. ۵. تشخیص مستقیم خطرات جدی آتشسوزی
خطرات جدی آتشسوزی زیر را میتوان بهطور مستقیم تشخیص داد:
الف) کارخانهها، انبارها و ایستگاههای ویژه، بنادر و مناطق ذخیرهسازی که در آنها مواد شیمیایی قابل اشتعال و منفجره تولید، ذخیره یا بارگیری/تخلیه میشود، در لبه شهر یا در مناطق امن و مستقل قرار ندارند ； ب) کارخانههای دسته الف و ب در زیرزمین یا نیمهزیرزمین ساختمان قرار میگیرند ； ج) کارخانهها و انبارهای دسته الف و ب، یا کارخانههای دسته ج، در یک ساختمان با مکانهای پرجمعیت، مسکنها یا خوابگاهها ترکیب شدهاند ； د) نحوه و تعداد خروجیهای ایمنی، راهپلهها در مکانهای تفریحی عمومی، فروشگاهها و مکانهای زیرزمینی پرجمعیت، مطابق با مقررات نیست ； ه) هتلها، مکانهای تفریحی عمومی، فروشگاهها و فضاهای زیرزمینی پرجمعیت که سیستم اطفای حریق خودکار یا سیستم هشداردهنده خودکار آتشسوزی را طبق مقررات نصب نکردهاند ； و) مخازن (مناطق) مایعات و گازهای قابل اشتعال، دارای تجهیزات ثابت خاموشکننده آتش و سرمایش مطابق با مقررات نیستند. ۶. ارزیابی جامع خطرات بزرگ آتشسوزی
۶.۱ عوامل مؤثر در ارزیابی جامع
۶.۱.۱ طرح کلی
۶.۱.۱.۱ عدم وجود مسیرهای فرار از آتش طبق مقررات، یا مسدود شدن/اشغال شدن این مسیرها. ۶.۱.۱.۲ فاصلههای ضدآتش موجود بین ساختمانها اشغال شدهاند. ۶.۱.۱.۳ ظرفیت ایستگاههای سوختگیری گاز نفتی مایع و ایستگاههای ترکیبی سوختگیری و گازگیری در مناطق شهری، به میزانی رسیده یا فراتر رفته است که مطابق با مقررات استاندارد GB50156 برای ایستگاههای درجه یک است. ۶.۱.۱.۴ کارخانههای دسته جی یا انبارهای دسته جی با خوابگاههای جمعی در یک ساختمان ترکیب شدهاند. ۶.۱.۱.۵ هنگام ساخت مشترک فضاهایی مانند اتاقهای کودکان در مهدکودکها و خوابگاههای کودکان، سالنهای بازی کودکان و سایر مکانهای فعالیت کودکان، ساختمانهای مخصوص سالمندان، بخشهای بستری بیمارستانها و مراکز درمانی با سایر ساختمانها، موقعیت طبقات مربوطه مطابق با مقررات نیست. ۶.۱.۱.۶ در مناطق تخلیه مسافران، سکوها و مسیرهای تخلیه در ایستگاههای زیرزمینی، فعالیتهای تجاری انجام نمیشود. ۶.۱.۲ تقسیمبندی آتشنشانی ۶.۱.۲.۱ تغییر غیرمجاز در تقسیمبندیهای آتشنشانی موجود، به گونهای که وسعت این تقسیمبندیها بیش از ۵۰٪ مقدار مشخص شده شود. ۶.۱.۲.۲ تعداد تجهیزات محافظت در برابر آتش مانند درهای ضدآتش و پردههای ضدآتش که آسیب دیدهاند، بیش از ۵۰٪ از کل تجهیزات محافظتی موجود در آن بخش ضدآتش است. ۶.۱.۲.۳ در بخشهای پرخطر آتشسوزی و انفجار در کارخانههای دستههای ج، د، ه، اقدامات لازم برای جلوگیری از آتشسوزی و انفجار انجام نشده است، یا این اقدامات قادر به برآورده کردن الزامات جلوگیری از گسترش آتش نیستند. ۶.۱.۳ تخلیه ایمن و خاموشسازی حریق و نجات
۶.۱.۳.۱ تغییر غیرمجاز در مسیرهای فرار، اتاقکهای پناهگاه، طبقات پناهگاه و سایر تجهیزات جداسازی آتش در ساختمان، یا اشغال و مسدود شدن مسیرهای فرار، اتاقکهای پناهگاه و طبقات پناهگاه به گونهای که نتوان از آنها به درستی استفاده کرد. ۶.۱.۳.۲ تعداد خروجیهای ایمن ساختمان مطابق با مقررات نیست یا مسدود شدهاند. ۶.۱.۳.۳ مطابق مقررات، باید ورودیهای ایمنی مستقل و پلههای فرار تعبیه شوند، اما چنین نشده است. ۶.۱.۳.۴ فاصله تخلیه در فضای فروشگاه، ۲۵٪ بیشتر از فاصله مجاز است. ۶.۱.۳.۵ ساختمانهای بلندمرتبه و زیرزمینی که علائم راهنمای تخلیه و نورپردازی اضطراری را مطابق مقررات نصب نکردهاند، یا نرخ خرابی آنها بیشتر از ۳۰٪ است ； سایر ساختمانها دارای علائم راهنمای تخلیه و نورپردازی اضطراری مطابق با مقررات نیستند، یا درصد آسیبدیدگی آنها بیشتر از ۵۰٪ است. ۶.۱.۳.۶ نرخ خسارت در درهای راهپلههای بسته و راهپلههای ضددود ساختمانهای بلندمرتبه که دارای فضاهای پرجمعیت هستند، بیش از ۲۰٪ است؛ در حالی که نرخ خسارت در درهای راهپلههای بسته و راهپلههای ضددود سایر ساختمانها، بیش از ۵۰٪ است. ۶.۱.۳.۷ مواد تزئینی موجود در راهروهای تخلیه، پلههای تخلیه و فضاهای مقدماتی در ساختمانهای مسکونی، باید دارای خواص اشتعالی کمتر از رده B1 باشند. ۶.۱.۳.۸ در راهروهای تخلیه، پلهها، درهای تخلیه یا خروجیهای ایمن مکانهای پرجمعیت، حصارها و درهای ضدسرقت نصب میشود. ۶.۱.۳.۹ در مکانهای دیگر غیر از آنچه در بند ۵.۴ تعیین شده است، نحوه و تعداد دربهای خروج اضطراری و راهپلهها مطابق با مقررات نیست. ۶.۱.۳.۱۰ در ساختمانهایی که دارای فضاهای پرجمعیت هستند، پنجرههای خارجی موجود یا مسدود شدهاند یا توسط تابلوهای تبلیغاتی و موارد مشابه مسدود میشوند که این امر بر فرآیندهای فرار و عملیات آتشنشانی و نجات تأثیر میگذارد. ۶.۱.۳.۱۱ محل عملیات خودروهای آتشنشانی بلندمرتبه، مشغول شده و عملیات خاموش کردن آتش را تحت تأثیر قرار میدهد. ۶.۱.۳.۱۲ آسانسورهای اطفای حریق ساختمانهای مسکونی بلندمرتبه دسته اول نمیتوانند به درستی کار کنند. ۶.۱.۴ سیستمهای آبرسانی برای خاموشکردن آتش و تجهیزات اطفای حریق ۶.۱.۴.۱ منابع آبی برای اطفای حریق مطابق با مقررات تنظیم نشدهاند. ۶.۱.۴.۲ تجهیزات آبرسانی آتشنشانی در فضای باز مطابق مقررات نصب نشدهاند، یا اگر نصب شدهاند، قادر به کارکرد صحیح نیستند. ۶.۱.۴.۳ سیستم شیرآب آتشنشانی داخلی مطابق مقررات نصب نشده است، یا اگر نصب شده باشد، قابل استفاده مناسب نیست. ۶.۱.۴.۴ در سایر مکانهایی که تحت مقررات بند ۵.۵ نمیآیند، سیستم اطفای حریق خودکار طبق مقررات نصب نشده است. ۶.۱.۴.۵ تجهیزات ثابت خاموشکننده آتش دیگری به جز سیستم اطفای حریق خودکار، مطابق با مقررات نصب نشدهاند. ۶.۱.۴.۶ سیستمهای خودکار آبپاش برای خاموش کردن حریق یا سایر تجهیزات ثابت خاموشسازی که نصب شدهاند، قادر به کار یا عملکرد صحیح نیستند. ۶.۱.۵ تجهیزات جلوگیری از دود و خارج کردن دود: در مکانهای پرجمعیت، تجهیزات لازم برای جلوگیری از دود و خارج کردن دود به درستی نصب نشدهاند؛ یا اگر نصب شدهاند، نمیتوانند به درستی کار کنند. ۶.۱.۶ منبع تغذیه آتشنشانی ۶.۱.۶.۱ تجهیزات مربوط به آتشنشانی بر اساس مقررات، از مدارهای تغذیه جداگانه استفاده نکردهاند. ۶.۱.۶.۲ دستگاههای تغییر خودکار در انتهای تجهیزات برقی آتشنشانی، مطابق با مقررات نصب نشدهاند، یا اگر نصب شدهاند، به درستی کار نمیکنند. ۶.۱.۷ سیستم هشدار خودکار آتشسوزی ۶.۱.۷.۱ در مکانهای دیگر، به جز آنچه در بند ۵.۵ ذکر شده است، سیستم هشدار خودکار آتشسوزی مطابق با مقررات نصب نشده است. ۶.۱.۷.۲ سیستم هشدار خودکار آتشسوزی در وضعیت خرابی قرار دارد و نمیتواند به کار عادی خود بازگردد. ۶.۱.۷.۳ تجهیزات خودکار آتشنشانی نمیتوانند به درستی کنترل هماهنگ داشته باشند. ۶.۱.۸ سایر موارد ۶.۱.۸.۱ نقض مقررات در خصوص اتصال مستقیم خطوط الکتریکی یا نصب تجهیزات الکتریکی بر روی مواد قابل اشتعال یا اجزای قابل اشتعال. ۶.۱.۸.۲ در مکانهای نگهداری مواد شیمیایی قابل اشتعال و منفجر، تجهیزات مقابله با صاعقه و الکتریسیته ساکن طبق مقررات نصب نشدهاند، یا این تجهیزات از کار افتادهاند. ۶.۱.۸.۳ در مکانهایی که حاوی مواد شیمیایی قابل اشتعال و منفجره یا در معرض خطر انفجار به دلیل گرد و غبار هستند، تجهیزات الکتریکی ضدانفجار مطابق با مقررات نصب نشدهاند، یا این تجهیزات دچار اختلال شدهاند. ۶.۱.۸.۴ استفاده غیرمجاز از مواد قابل اشتعال برای تزئین در فضاهای عمومی. ۶.۲ قوانین تشخیص جامع ۶.۲.۱ در مکانهای پرجمعیت، دو یا بیشتر از عناصر مذکور در بندهای ۶.۱.۳.۱ تا ۶.۱.۳.۹ و ۶.۱.۵، ۶.۱.۸.۴ وجود دارد (شامل خود این موارد نیز میشود؛ همانطور در ادامه). ۶.۲.۲ در مکانهایی که مواد شیمیایی قابل اشتعال و منفجره در آنها وجود دارد، حداقل دو عنصر از عناصر مذکور در بندهای ۶.۱.۱.۱ تا ۶.۱.۱.۴، ۶.۱.۴.۵ و ۶.۱.۴.۶ وجود دارد. ۶.۲.۳ در مکانهای پرجمعیت، مکانهایی که حاوی مواد شیمیایی قابل اشتعال و منفجره هستند، و مکانهای مهم، سه یا بیشتر از عناصر مذکور در بند ۶.۱ وجود دارد. ۶.۲.۴ در مکانهای دیگر، چهار مورد یا بیشتر از عناصر دلخواه مذکور در بند ۶.۱ وجود دارد. ۶.۳ مراحل تصمیمگیری جامع ۶.۳.۱ تعیین دستهبندی ساختمان یا مکان. ۶.۳.۲ تعیین وجود یا عدم وجود عناصر مذکور در بند ۶.۱ در آن ساختمان یا مکان و تعداد آنها. ۶.۳.۳ مطابق با مقررات بخش ۴.۶، ارزیابی جامع خطرات بزرگ آتشسوزی با استناد به قوانین بخش ۶.۲ انجام میشود. ۶.۳.۴ بر اساس مقررات بند ۴.۵ ارزیابی میشود.