مسمومیت با دی‌سولفید کربن را نمی‌توان نادیده گرفت

Thread Content

حدود ساعت ۷ صبح روز ۱۶ مه ۲۰۱۵، تجهیزات تولید دی‌سولفید کربن در شرکت «رویشینگ هواگو» واقع در شهرستان یانگچنگ، استان شانشی، دچار نشت شد؛ در حین تعمیرات، حادثه مسمومیت رخ داد که منجر به مرگ ۸ نفر و مجروحیت ۶ نفر شد. حادثه در مخزن خنک‌کننده دی‌سولفید کربن رخ داد؛ این مخزن، یک مخزن مستطیلی با طول ۸.۴ متر، عرض ۴.۴ متر و عمق ۲.۲ متر است. در فرآیند تولید عادی، محصولات واکنش سنتز (گازهای دی‌سولفید کربن و هیدروژن سولفید) از طریق لوله‌های خنک‌کننده درون مخزن عبور می‌کنند؛ دی‌سولفید کربن در این مرحله به صورت محصول خام تبدیل می‌شود، در حالی که گازهای حاوی هیدروژن سولفید بازیابی و مجدداً مورد استفاده قرار می‌گیرند. 　　بر اساس تحلیل‌های اولیه، دلیل مستقیم حادثه، نشت لوله‌های خنک‌کننده در مخزن خنک‌کننده دی‌سولفید کربن بود. یکی از کارکنان، بدون بررسی وجود گازهای سمی، بدون دریافت مجوز لازم برای کار در فضاهای محدود، و بدون استفاده از تدابیر حفاظتی مناسب، وارد مخزن شد تا نشت را برطرف کند؛ این امر منجر به مسمومیت او شد. ۱۳ نفر دیگر نیز به طور ناخواسته و بدون برنامه، سعی در کمک کردند که باعث افزایش تلفات در این حادثه شد. ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی دی‌سولفید کربن: دی‌سولفید کربن، مایعی شفاف و بی‌رنگ یا به رنگ زرد کم‌رنگ است؛ دارای بوی تندی است، به راحتی تبخیر می‌شود، در آب حل نمی‌شود، اما در اتر، اتانول و اکثر حلال‌های آلی حل می‌شود. بخار آن با هوا ترکیبی منفجره تشکیل می‌دهد که در برابر شعله و حرارت زیاد، به راحتی می‌سوزد و منفجر می‌شود. می‌تواند واکنش شدیدی با اکسیدکننده‌ها داشته باشد. بخار آن سنگین‌تر از هوا است و می‌تواند در ارتفاعات پایین‌تر به فاصله‌های نسبتاً دوری گسترش یابد و در تماس با منبع آتش، دوباره شعله‌ور شود. پس از برخورد با سرعت بالا، جریان و تلاطم، می‌تواند به دلیل ایجاد جرقه الکتروستاتیکی منجر به احتراق و انفجار شود. تماس حرفه‌ای: دی‌سولفید کربن یک حلال شیمیایی است که به طور گسترده در صنعت مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ همچنین در تولید الیاف چسبناک، سولفیداسیون لاستیک، تتراکلرید کربن، تولید سموم کشاورزی و فرآوری غلات نیز کاربرد دارد. غلظت مجاز میانگین وزنی در طول زمان در هوای محیط کار نباید بیشتر از ۵ میلی‌گرم بر متر مکعب باشد، و غلظت مجاز در مواقع تماس کوتاه‌مدت نیز نباید بیشتر از ۱۰ میلی‌گرم بر متر مکعب باشد. خطرات برای بدن انسان: آسیب‌های ناشی از کربن دی‌سولفید عمدتاً از طریق استنشاق و جذب از طریق پوست رخ می‌دهد. این ماده سمی، به اعصاب و رگ‌های خونی آسیب می‌زند؛ همچنین باعث فلج سیستم عصبی مرکزی و آسیب به سیستم عصبی محیطی می‌شود. مصرف طولانی‌مدت آن در غلظت‌های پایین، می‌تواند منجر به بیماری‌های رگی شود. در موارد خفیف مسمومیت حاد، علائم شامل سردرد، سرگیجه، تظاهرات مشابه مستی، راه رفتن ناپایدار و بی‌هوشی است ； در بیماران مبتلا به حالت شدید، ابتدا هیجان شدیدی رخ می‌دهد؛ سپس علائمی مانند هذیان، از دست رفتن هوشیاری و بیهوشی ظاهر می‌شود. در نهایت، ممکن است به دلیل فلج مرکز تنفسی، فرد جان خود را از دست دهد ； پس از مسمومیت شدید، می‌تواند سندرم نوروتیسم باقی بماند که گاهی همراه با اختلالات عصبی و آسیب به اعصاب محیطی است. مسمومیت مزمن: علائم اصلی آن شامل بی‌حسی و ضعف در اندام‌های پایینی، درد عضلات ساق پا، و دشواری در راه رفتن است. می‌تواند باعث اختلالات عملکردی شود؛ در کارگران مرد، کاهش تعداد اسپرم رایج است و در کارگران زن، مشکلات قاعدگی و سقط جنین وجود دارد. اقدامات اورژانسی: در صورت رخ دادن نشت دی‌سولفید کربن، باید فوراً افراد موجود در منطقه آلوده را به مناطق امن منتقل کرد؛ ورود افراد غیرمرتبط به منطقه آلوده ممنوع است و همچنین باید منابع آتش خاموش شوند. کارکنان مقابله با حوادث نباید مستقیماً با مواد نشت‌کرده تماس پیدا کنند؛ بلکه باید با استفاده از ماسک ضدگاز یا دستگاه تنفسی خودکفا، شرایط لازم برای ایمنی را فراهم کرده و سپس نشت را مسدود کنند. پاشیدن مه، تبخیر را کاهش می‌دهد، اما نمی‌تواند قابلیت اشتعال مواد نشت‌کرده در فضاهای محدود را کاهش دهد. با شن، بیتومن یا سایر مواد بی‌فعال جذب می‌شود و سپس جمع‌آوری شده تا در محل‌های مخصوص پسماند دفع گردد. در صورت نشت گسترده، از دیواره‌های محصورکننده برای جذب آن استفاده شده، سپس جمع‌آوری، انتقال، بازیافت یا پس از تصفیه بی‌خطر، دور ریخته می‌شود. اقدامات پیشگیرانه: ۱. دی‌سولفید کربن ماده‌ای فرار، قابل اشتعال و منفجرپذیر است؛ بنابراین در کارخانه‌های تولید و استفاده از این ماده، سیستم‌های تهویه، روشنایی و برق باید دارای تجهیزات ضدآتش و ضدانفجار باشند. سیگار کشیدن یا استفاده از حرارت ناشی از آتش در کارگاه ممنوع است و باید تجهیزات مؤثری برای تهویه و خروج گازها نصب شود. 　　۲. در مخازن حمل یا نگهداری دی‌سولفید کربن، باید آب اضافه شود تا سطح مایع را پوشانده و از خارج شدن مایع و بخارات این ماده جلوگیری شود. 　　۳. در کارخانه‌های تولید الیاف چسبناک، دی‌سولفید کربن و هیدروژن سولفید به طور همزمان وجود دارند؛ بنابراین باید از لوله‌های بتنی، سرامیکی و پلاستیکی برای تجهیزات، مخازن و لوله‌کشی‌ها استفاده شود. برای گازهای خروجی و مایعات زائد، باید از برج‌های خنک‌کننده دی‌سولفید کربن برای بازیابی و پردازش استفاده شود. 　　۴. تقویت محافظت فردی. برای ورود به مناطق پرخطر با غلظت بالا و انجام کارهایی مانند شستشوی همزن‌های ژلاتینی، افزودن مواد، تمیز کردن لوله‌ها یا افزودن مواد به بالای کوره واکنش، لازم است ابتدا ماسک ضدگاز، دستکش‌های پلاستیکی و لباس‌های محافظ را بپوشید تا از تماس پوست با مواد خطرناک جلوگیری شود. 　　۵. کارکنانی که با دی‌سولفید کربن کار می‌کنند، باید قبل از شروع کار و هر سال یک بار مورد معاینات پزشکی حرفه‌ای قرار گیرند. افرادی که مبتلا به بیماری‌های عصبی-روانی ارگانیک، نوروزونوز شدید، بیماری‌های شبکیه، یا بیماری‌های کبدی و کلیوی هستند، یا در مورد آن‌ها شک به مسمومیت مزمن وجود دارد، نباید در محیط کار فعالیت کنند.